Phía trước là chân trời

Archive for Tháng Tư, 2013

Giúp các em 12 : Ôn bài Việt Bắc của Tố Hữu

Posted by thaidung1611 trên 30/04/2013

ÔN VIỆT BẮC CỦA TỐ HỮU (Word – Clik)

ÔN VIỆT BẮC CỦA TỐ HỮU ( PDF – Clik)

Có thể kí tự “ư” hoặc “â” bị biến dạng. Bạn đọc và thông cảm !

Posted in Không phân loại | Leave a Comment »

Giúp các em 12 : Ôn bài Tây Tiến của Quang Dũng

Posted by thaidung1611 trên 30/04/2013

ÔN TÂY TIẾN CỦA QUANG DŨNG (Word – Clik)

ÔN TÂY TIẾN CỦA QUANG DŨNG (PDF – Clik)

Posted in Không phân loại | Leave a Comment »

Chúc các em lớp 12 thi tốt !

Posted by thaidung1611 trên 30/04/2013

chúc-các-em-thi-tốt

Posted in Không phân loại | Leave a Comment »

Giúp các em 12 : Ôn bài Đàn ghi ta của Lorca – Thanh Thảo

Posted by thaidung1611 trên 29/04/2013

ÔN ĐÀN GHI TA CỦA LORCA – THANH THẢO (Word – Clik)

ÔN ĐÀN GHI TA CUA LORCA – THANH THẢO (PDF – Clik)

A/ Những hiểu biết của em về tác giả Thanh Thảo ?

1/ Tiểu sử

_ Thanh Thảo tên khai sinh là Hồ Thành Công, sinh năm 1946 tại huyện Mộ Đức, Quảng Ngãi.

_ Sau khi tốt nghiệp khoa ngữ văn, trường Đại học Tổng hợp Hà Nội, ông tham gia cuộc kháng chiến chống Mĩ cứu nước ở chiến trường miền Nam.

_ Từ sau năm 1975, ông chuyển sang hoạt động văn nghệ.

2/ Sự nghiệp:

_ Dấu chân qua trảng cỏ (thơ )

_ Khối vuông rubích (trường ca )

3/ Đề tài và đặc điểm phong cách

_ (Đề tài):  Ông thường viết về chiến tranh và thời hậu chiến,                                

_ (Đặc điểm phong cách): Thơ của ông   

+ Là tiếng nói của người trí thức nhiều suy tư trăn trở về các vấn đề xã hội và thời đại

+ Thanh Thảo cảm nhận và thể hiện cuộc sống ở bề sâu, khước từ lối biểu đạt dễ dãi

 + Ông luôn nỗ lực cách tân thơ Việt theo hướng đào sâu vào cái tôi nội cảm, tìm kiếm những cách biểu đạt mới qua hình thức câu thơ tự do, xóa bỏ mọi ràng buộc, khuôn sáo bằng nhịp điệu bất thường để mở đường cho một cơ chế liên tưởng phóng khoáng nhằm đem đến cho thơ một mĩ cảm hiện đại, với hệ thống thi ảnh và ngôn từ mới mẻ

B/ Trình bày ngăn gọn  xuất xứ chủ đề của bài thơ Đàn ghi ta của Lorca ?

*/ Xuất xứ (Hoàn cảnh ra đời) :

_ Bài thơ được rút trong tập Khối vuông Rubích là một trong những sáng tác tiêu biểu cho kiểu tư duy thơ của Thanh Thảo

_ Thanh Thảo đã chọn thời điểm bi phẫn nhất của cuộc đời Lorka cho cảm hứng của thi phẩm : lúc ông bị bắn chết. Hẳn suy tư Thanh Thảo đã bị vây ám giữa những phản trái kia của cái chết. Nhất là lúc nhà thơ  đọc được cái câu như một lời nguyện cuối, một di chúc viết sớm của Lorca : Khi tôi chết hãy chôn tôi với cây đàn ghi-ta. Và thế là thi phẩm đã tự chọn cho nó một hình hài : vừa là thơ viếng vừa như một bi ca

*/ Chủ đề :

Qua hình tượng lorca và tiếng đàn ghita, tác giả diễn tả cái chết bi tráng của người nghệ sĩ đấu tranh cho tự do và cách tân nghệ thuật, đồng thời bày tỏ sự tiếc thương, đồng cảm sâu sắc và niềm tin mãnh liệt vào sự bất tử của tên tuổi và sự nghiệp Lorca

                                         VĂN BẢN

Những tiếng đàn bọt nước                                           tiếng ghi -ta ròng ròng máu chảy 

Tây-ban-nha áo choàng đỏ gắt                           không ai chôn cất tiếng đàn tiếng

li-la li-la li-la                                                                  đàn như cỏ mọc hoang 

đi lang thang về miền đơn độc                               giọt nước mắt vầng trăng 

với vầng trăng chếnh choáng                                 long lanh trong đáy giếng 

trên yên ngựa mỏi mòn                                           đường chỉ tay đã đứt 

Tây-ban-nha hát nghêu ngao                            dòng sông rộng vô cùng

bỗng kinh hoàng áo choàng bê bết đỏ              Lorca bơi sang ngang

Lorca bị điệu về bãi bắn                                              trên chiếc ghi ta màu bạc 

chàng đi như người mộng du                                  chàng ném lá bùa cô gái di -gan vào xoáy nước

tiếng ghi -ta nâu                                                            chàng ném trái tim mình vào lặng yên bất chợt 

bầu trời cô gái ấy                                                             i -la li -la li -la…

tiếng ghi -ta lá xanh biết mấy                        ( Rút từ tập Khối vuông Rubích (Thanh Thảo),      

tiếng ghi -ta tròn bọt nước vỡ tan                    NXB Tác phẩm mới, 1985 )

C/ “Khi tôi chết hãy chôn tôi với cây đàn”vừa là di chúc sớm của Lorca vừa là lời đề từ cho thi phẩm của Thanh Thảo. Anh chị hiểu câu nói trên như thế nào ?

“Khi tôi chết hãy chôn tôi với cây đàn”, lời đề từ này như một thứ chìa khóa ngầm hướng người đọc tới thông điệp thực sự của bài thơ : Nhưng tại sao Lorca không nói:  Hãy chôn cây đàn với tôi mà lại nói hãy chôn tôi với cây đàn ? Lorca yêu quê hương, Lorca yêu nghệ thuật. Đó là những điều dễ nhận ra. Chàng là thần tượng của biết bao người yêu nhạc, kể cả những người chưa một làn nâng phím.và nhà thơ mong muốn mình theo cây đàn ấy chứ không phải cây đàn phải theo mình :

_ Dường như trong câu nói của mình, Lorca đã đặt nghệ thuật lên trên tất cả, bản thân, sự sống. Đó là tình yêu say đắm của Lorca với nghệ thuật

Nhưng không chỉ có vậy, nếu ghita biểu tượng của đất nước Tây Ban Nha thì câu nói ấy

_ Nó còn là tình yêu tha thiết với quê hương xứ sở Tây ban cầm

Ai không muốn tên tuổi mình còn mãi? Có người nghệ sỹ nào không mong nghệ thuật của mình toả sáng muôn đời. Là một nhà tư tưởng với phương châm cách tân nghệ thuật, Lorca biết rằng một ngày nào đó, chính nghệ thuật của chàng_ sức mạnh để chàng chiến đấu với cái cũ hôm nay_ cũng sẽ là cái cũ của ngày mai. Nó sẽ ngăn cản những người đi sau trong sáng tác nghệ thuật. Nên

_ Sâu xa hơn, cao hơn cả câu nói đó còn là thông điệp của nhà thơ : Hãy chôn lấp những gì đã cũ, hãy thoát khỏi con đường mòn để làm nên những cái mới, sáng tạo lên nghệ thuật thực sự

Đó là ý nguyện, là lời dăn lại của nhà thơ đối với thế hệ tương lai. Đó cũng là tấm lòng cao thượng, sự hy sinh của người nghệ sĩ chân chính hết lòng vì sự nghiệp cách tân nghệ thuật.

D/ Lorca được nhà thơ giới thiệu bằng những hình ảnh nào ? Có gì độc đáo đáng chú ý ?

_ Lorca được giới thiệu bằng những nét chấm phá có tính chất tiêu biểu của một nhạc sĩ thiên tài : “tiếng đàn bọt nước”, “áo choàng đỏ gắt”, giai điệu âm nhạc “li – la li – la li – la, “vầng trăng chếnh choáng”, “yên ngựa mỏi mòn”. “đi lang thang về miền đơn độc”…

_ Các hình ảnh trên đều tượng trưng cho am nhạc, cho đất nước Tây Ban Nha – xứ sở của đàn ghi ta và môn đấu bò tót

_ Vì thế nó khiến người đọc lien tưởng đến đất nước Tây Ban Nha thời Lorca như một đấu trường lớn giữa khát vọng cách tân nghệ thuật với nền nghệ thuật già nua, giữ khát vọng tự do dân chủ của công dân – nghệ sĩ Lorca với nền chính trị độc tài.

E/ Cái chết của Lorca được khắc họa bằng những chi tiết nào ? Cảm nhận của anh (chị) về cái chết ấy ?

_ Cái chết của Lorca được khắc họa bằng chi tiết “áo choàng bê bết đỏ” và tiếng ghi ta “ròng ròng máu chảy”.

_ Cái chết của Lorca là cái chết bi tráng, đột ngột khiến cả đất nước Tây Ban Nha “kinh hoàng”. Lorca bị giết hại, tiếng đàn tượng trưng cho khát vọng tự do, và tình yêu sự sống đã “tan vỡ”, “ròng ròng máu chảy”.

G/ Trong chín câu thơ cuối, tác giả nhắc đến những hình ảnh nào ? Điều đó gợi cho anh (chị) suy nghĩ gì ?

_ Trong chín câu thơ cuối, tác giả nhắc đến những hình ảnh “đường chỉ tay đã đứt”, “dòng sông”, “Lorca bơi sang ngang, trên chiếc ghi ta màu bạc”, “chàng ném lá bùa cô gái Digan, vào xoáy nước, chàng ném trái tim mình, vào lặng yên bất chợt” . Câu cuối cùng là âm hưởng của tiếng đàn “li la li la li la”

 _ Điều đó gợi cho ta nhiều suy nghĩ :

+ Các hình ảnh trên đều có ý nghĩa tượng trưng. Điều đáng chú ý là tuy nói về việc Lorca bị xử bắn, nhưng tác giả không một lần sử dụng từ “chết”.

+ “Đường chỉ tay đã đứt” như là sự chấm dứt đột ngột của số phận một nghệ sĩ thiên tài.

+ Nhưng Lorca không chết, chàng bơi sang ngang dòng sông cuộc đời và cũng là dòng sông thời gian trên chiếc ghi ta màu bạc.

+ Chàng chủ động rời bỏ “ném lá bùa cô gái Digan” như là sự chủ động rời bỏ những hệ lụy của cuộc đời.

+ Chàng chủ động ném trái tim sôi nổi nhiệt huyết của mình vào “lặng yên bất chợt”. Phải chăng cái chết chỉ có thể làm cho tiếng đàn của Lorca “lặng yên” trong khoảnh khắc để rồi sau đó nó vẫn vâng ngân như khi chàng còn sống: lila lila lila

Tiếng đàn còn vang mãi trong lòng mọi người… Lorca sống mãi

H/ Nghệ thuật đặc sắc của bài thơ ?

Mỗi tác phẩm nghệ  phẩm là một sản phẩm không lặp lại. Nó như tia lửa một lần loé sáng, không lặp lại. Không chỉ nội dung, mà ngay cả hình thức. Thanh Thảo đã có được điều đó nhờ vốn sống, vốn văn hoá cùng kinh nghiệm nghệ thuật. Ông đã

*/ Viết về Lorca bằng những thi liệu rất ám ảnh trong thế giới nghệ thuật của chính Lorca,

*/ Trong xử lý thi liệu,  nghệ thuật tượng trưng được sử dụng với tần số cao

*/ Còn mạch triển khai của thi phẩm lại là hợp lưu của cả hai dòng tự sự và nhạc.

_ Thanh Thảo có lối diễn đạt câu thơ không viết hoa đầu dòng, tạo mạch thơ liên tục, xâu chuỗi với nhau để nối kết các biểu tượng đầy sức ám ảnh :

_ Bài thơ là sự hợp lưu của cả hai dòng tự sự và nhạc

+ Sự kiện Lorca bị hành hình vào bài thơ này đã dàn thành bốn phần nội dung với những khúc có dụng ý hẳn hoi về độ dài và tiết tấu nhịp điệu

+ Thú vị và bất ngờ nhất là việc khảm vào mạch ấy những âm thanh như cách diễn tấu của nhạc công khi đệm cho người hát một ca khúc.

Y/ Sự thú vị và bất ngờ của bài thơ là ở việc Thanh Thảo đã khảm vào mạch tự sự của bài thơ những chuối âm thanh. Theo em những chuỗi âm thanh này có ý nghĩ như thế nào ?

_ Ngay sau hai câu mào đầu đó là chuỗi âm thanh li-la li-la li-la. Nó như một chuỗi nốt đàn buông do người đệm đàn (ghi ta) lướt qua hàng dây để kết thúc phần dạo, đánh dấu khoảng ngắt cho người hát chính thức bắt lời trình diễn ca khúc.

_ Và thi phẩm cũng kết thúc bằng sự trở lại của chuỗi âm thanh ấy. Nó tựa những tiếng đàn đệm cuối cùng nhằm tạo những dư âm sau khi lời hát đã ngừng.

Sự có mặt của hai chuỗi li-la li-la li-la ở phần đầu và phần kết ngãu hứng mà đầy xao xuyến đầy thi vị

 Việc nhập cấu trúc ca khúc vào với cốt tự sự để chúng đồng thể với nhau hỗ trợ cho viẹc bộ lộ chất thơ.

K/ Cảm nhận của anh (chị) khi đọc đoạn thơ sau : 

không ai chôn cất tiếng đàn

tiếng đàn như cỏ mọc hoang

giọt nước mắt vầng trăng

long lanh trong đáy giếng

                             Gợi ý phần thân bài

*/ Nếu những đoạn thơ trên Thanh Thảo dựng lên chân dung của nhà cách tân nghệ thuật, người chiến sĩ đấu tranh cho khát vọng tự do cùng cái chết bi tráng của Lorca, thì những câu thơ sau lại là  Nỗi tiếc thương và niềm tin mãnh liệt vào sự bất tử của tiếng đàn lorca

“không ai chôn cất tiếng đàn …long lanh trong đáy giếng”

Đối với lòng tiếc thương, mọi cái chết đều ngang trái. Cái chết của Lorca càng ngang trái bội phần. Vì ông bị phatxit giết hại khi mới 37 tuổi, xác ông còn bị chúng quẳng xuống một cái giếng để phi tang. Và Thanh Thảo đã chọn thời điểm bi phẫn nhất của cuộc đời Lorca cho cảm hứng của thi phẩm, lấy lời di chúc của Lor-ca “khi tôi chết hãy chôn tôi với cây đàn” làm đề từ cho bài thơ của mình. Đây chính là di ngôn đầy tâm huyết của người nghệ sĩ chân chính. Lor-ca không muốn nghệ thuật của mình vì được công chúng yêu mến đưa lên đài danh dự, rồi vô tình sẽ trở thành một vật cản trên con đường sáng tạo không có giới hạn đối với thế hệ sau. Nhưng

_  không ai chôn cất tiếng đàn

 Câu thơ có lẽ đã được bật ra trong tâm thức sáng tạo của Thanh Thảo khi ông nghĩ tới lời thỉnh cầu của Lor-ca

Không ai hiểu, không ai làm theo di nguyện của Lorca , ý nguyện của Lor-ca – một ý nguyện thể hiện chất nghệ sĩ bẩm sinh hoàn hảo của nhà thơ,

nói lên sự gắn bó vô cùng sâu nặng của ông đối với nguồn mạch dân ca xứ sở – đã không được thực hiện. Nhưng nghĩ sâu về điều đó, ta bỗng vỡ ra một chân lí : không ai chôn cất tiếng đàn và dù muốn chôn cũng không được ! Vì đó là tiếng đàn, một giá trị tinh thần, chứ không phải là một cây đàn vật thể.

Tiếng đàn ấy trường cửu cùng tự nhiên và hơn thế, bản thân nó chính là tự nhiên. Nó vẫn không ngừng vươn lên, lan toả, ngay khi người nghệ sĩ sáng tạo ra nó đã chết. Thật sự thấm thía chân lí nói trên, nhưng tác giả vẫn không ngăn nổi lòng mình : nuối tiếc, họ xót thương cho cái chết của thiên tài và những cách tân nghệ thuật còn dang dở.

Những câu thơ được viết ra thấm đẫm, cảm giác xa vắng, bơ vơ, côi cút, giữa mênh mang trong cõi trời đất. Lorca mất đi, để lại một khoảng trống quá lớn cho nhân dân Tây ban Nha đang đấu tranh vì tự do công lí, cho nền nghệ thuật Tây Ban Nha đang trên con đường cách tân.

 Mất lorca

_ “tiếng đàn như cỏ mọc hoang”

 so sánh để nhấn mạnh vị trí vai trò của thiên tài Lorca, àkhi người nhạc trưởng mất đi, bản giao hưởng nghệ thuật Tây Ban Nha sẽ loạn nhịp.

Và cũng chính vì thế

_ không ai chôn cất tiếng đàn – tiếng đàn như cỏ mọc hoang  àBằng hình ảnh so sánh Thanh Thảo muốn người đọc cảm nhận về sức lan toả của Lorca, sự sống mãnh liệt của nghệ thuật Lorca không gì có thể hủy hoại được.

Sức sống mãnh liệt ấy cùng lòng xót thương của nhân dân được thể hiên tập trung qua hình ảnh thơ

_ giọt nước mắt vầng trăng

long lanh trong đáy giếng

→ Câu thơ được viết theo lối “nghệ thuật sắp đặt”, giữa chúng chẳng có một quan hệ từ nào. Vì thế,  ta có thể hiểu theo nhiều kiểu quan hệ, tạo ra nhiều làn nghĩa : 1) quan hệ đẳng lập : giọt nước mắt (và) vầng trăng ; 2) quan hệ song song : giọt nước mắt (với) vầng trăng ; 3) quan hệ so sánh : giọt nước mắt (như) vầng trăng ; 4) quan hệ sở hữu : giọt nước mắt (của) vầng trăng ; 5) quan hệ đồng nhất : giọt nước mắt (là) vầng trăng… Người đọc có một thoáng phân vân : vậy ý thực của câu thơ sẽ theo nghĩa nào ? Nhưng thoáng ấy sẽ qua nhanh bởi chỉ có câu trả lời duy nhất : ànó phải là sự giao thoa và lung linh của tất cả các làn nghĩa ấy, nó tạo ra những liên tưởng có tính hiệu ứng dây chuyền.

Giọt nước mắt tiếc thương của những người mến mộ dành cho Lor-ca như vầng trăng soi vào đáy giếng, lung linh, lan toả từ người này sang người khác, từ đất nước Tây Ban Nha lan ra cả nhân loại tiến bộ, và cả sự cộng hưởng tình cảm ở đông đảo bạn đọc Việt Nam. Nói cách khác

  hình ảnh thơ tượng trưng siêu thực đa nghĩa khẳng định sự tỏa sáng trường tồn và bất diệt của thiên tài Lorca.

N / Phân tích hình tượng Lorca

Đất nước Tây Ban Nha xinh đẹp với những trận đấu bò rực lửa, với tiếng ghi ta say lòng đã đi vào trong thơ của Garcia Lorca, nhà thơ nhân dân, người chiến sĩ chống phát xít. Sự hy sinh anh dũng của ông trước họng súng của bọn phát xít Franco đã để lại nhiều tiếc thương cho nhân dân Tây Ban Nha. Sức ám ảnh của những bài thơ đầy chất lãng tử của người nghệ sĩ Tây Ban Nha ấy đã gặp gỡ với hồn thơ Thanh Thảo làm nên bài thơ độc đáo Đàn ghi ta của Lorca trong tập thơ Khối vuông rubic. Viết về một nhà thơ hiện đại, một người con của đất nước Tây Ban Nha, Thanh Thảo đã dựng nên một chân dung bằng thơ sống động. Và mở đầu bài thơ là

*/Không gian của bức chân dung

với những biểu tượng đặc trưng của văn hóa xứ sở những trận đấu bò, hiện hữu tất cả chất cuồng say của người nghệ sĩ:

những tiếng đàn bọt nước

Tây ban Nha áo choàng đỏ gắt

Thanh Thảo chọn hai hình ảnh này khởi đầu một thi phẩm giống như kiểu tạo những âm chủ cho một nhạc phẩm. Chúng là  những tương phản kín đáo mà gay gắt : âm thanh hồn nhiên – sắc màu chói gắt, tiếng đàn thảo dân – áo choàng đấu sĩ, vẻ khiêm nhường – sự ngạo nghễ, niềm hân hoan – nỗi kinh hoàng, nghệ thuật – bạo lực, thân phận bọt bèo – thực tại tàn khốc… Cặp hình ảnh tương tranh, đối lập ấy  vừa giúp ta hình dung về một Lorca vừa gợi ta liên tưởng đến khung cảnh của một đấu trường đặc biệt, không phải của một võ sĩ với bò tót mà là cuộc đấu giữa khát vọng dân chủ của công dân Lorca với nền chính trị độc tài, của khát vọng cách tân trong chàng nghệ sĩ Lorca với nền nghệ thuật già nua.

Và trên một nền hiện thực đầy tranh chấp đối chọi ấy, nổi lên

*/ Chân dung Lorca :

_ đi lang thang về miền đơn độc

với vầng trăng chếnh choáng

trên yên ngưa mỏi mòn

Nội dung chủ đạo mà thi phẩm triển khai sẽ là

–> bức tranh bi tráng về thân phận người nghệ sĩ trong một thời đại biến động như bão táp, là vẻ đẹp lung linh của nghệ thuật vượt lên trên mọi sự đe doạ của các thế lực bạo tàn, hung hiểm. Ở đó nhìn theo góc độ nào cũng vẫn chỉ thấy

–> hành trình của con người tự do và nhà cách tân nghệ thuật Lorca  thật mong manh và đơn độc

Lorca đi lang thang về miền đơn độc, đi như người mộng du, rôi thả hồn theo tiếng ghi-ta :

Li la li la li la –>chuỗi âm thanh li-la li-la li-la, nó như một chuỗi nốt đàn buông do người đệm đàn (ghi ta) lướt qua hàng dây để kết thúc phần dạo, đánh dấu khoảng ngắt cho người hát chính thức bắt lời trình diễn ca khúc.

Và ca khúc ấy bắt đầu tái hiện

*/ Cái chết đầy bi phẫn của Lorca, khát vọng cách tân đành dang dở

Tây Ban Nha của thời Lorca còn là đất nước sôi sục những cuộc đấu tranh chống chủ nghĩa phát xít , ghi ta của Lorca cất lên lời ca tranh đấu : «Ghi ta bần bật khóc – Không thể nào – dập tắt » (thơ Lorca). Bởi vậy diễn tả khoảnh khắc người chiến sĩ ấy bị bọn phát xít sát hại, Thanh Thảo cũng đã dựng nên bầu

_  Không gian kinh hoàng những ấn tượng chết chóc :

Tây Ban Nha hát nghêu ngao – bỗng kinh hoàng –áo choàng bê bết đỏ-Lorca bị điệu về bãi bắn – chàng đi như người mộng du… Hình ảnh thơ tả thực “áo choàng bê bết đỏ” đã phản ánh

–>Hiện thực phũ phàng, tàn khốc đổ xuống đời Lor-ca.

–>Lời thơ vang lên là một chuỗi tự sự, nhưng cấu trúc lại đứt đoạn như để nhằm diễn tả cuộc đời Lor-ca “nửa chừng xuân thoắt gãy cành thiên hương”.

Cái chết bi thảm của Lor-ca là một sự kiện chính trị lớn ở Tây Ban Nha. Nó tạo ra một hiệu ứng dây chuyền, được Thanh Thảo diễn tả theo lối tượng trưng độc đáo: Những câu thơ tiếp nối diễn tả tột cùng cho

_ Cảm giác đau đớn uất nghẹn trước sự tàn bạo của bọn độc tài phát xít :

tiếng ghi ta nâu

bầu trời cô gái ấy

tiếng ghi ta lá xanh biết mấy

tiếng ghi ta tròn bọt nước vỡ tan

tiếng ghi ta ròng ròng máu chảy…

–>Điệp khúc dồn dập qua nhịp thơ Thanh Thảo như đã lột tả được cái bàng hoàng căm phẫn trong bản ghi ta bi tráng!

Màu nâu của đất, của làn da rám nắng,màu xanh của lá của bầu trời như tương phản gay gắt và dữ dội với màu đỏ ròng ròng máu chảy. Cảm giác vỡ oà đau đớn uất nghẹn trong tiếng ghi ta tròn bọt nước vỡ tan. Nỗi kinh hoàng trong cảm giác mất mát cũng nhân lên gấp bội, nỗi đau như xé lòng khi hình dung ra cảnh kẻ thù sát hại người nghệ sĩ tranh đấu cho tự do

–>Lời thơ của Thanh Thảo liên tục chuyển đổi cảm giác mở ra nhiều chiều suy tưởng :

từ tiếng ghi ta nâu vang lên âm thanh ám ảnh , như mang theo khát vọng tự do và tình yêu mà Lor-ca gởi trao đến mọi người, đến An-na Ma-ri-a -người yêu chung thuỷ. “tiếng ghi ta lá xanh biết mấy” sắc màu tượng trưng cho sự sống; nhưng giai điệu ghi ta ấy bỗng đột ngột vỡ tan để rồi kết đọng thành ròng ròng máu chảy. Qua nhịp thơ dồn dập Thanh Thảo như lột tả được cái bàng hoàng căm phẫn trong bản ghi ta bi tráng, qua cái chết đầy phẫn uất của lorca

“Đàn ghi ta của Lorca là một bài thơ hay của Thanh Thảo, không chỉ đã tạo dựng chân dung người nghệ sĩ – chiến sĩ Garcia Lorca một cách trung thực, mà còn khiến người đọc cảm nhận rõ vẻ đẹp tâm hồn, tính cách đậm chất Tây Ban Nha của Lorca. Bài thơ giàu nhạc điệu, ngỡ như chính tác giả đã để lòng mình đồng điệu với sự sống Lorca trong giờ phút đối mặt với họng súng quân thù”

 

(còn tiếp …)

Posted in Không phân loại | Leave a Comment »

Giúp các em 12 : Ôn bài Sóng của Xuân Quỳnh

Posted by thaidung1611 trên 29/04/2013

Vì fon chữ Vntime khi đưa lên mạng bị biến kí tự “ư” , các em đọc và thông cảm !

ÔN BÀI SÓNG CỦA XUÂN QUỲNH (PDF -Clik)

ÔN BÀI SÓNG CỦA XUÂN QUỲNH ( Word – CliK)

Posted in Không phân loại | Leave a Comment »

Giúp các em 12 : Ôn bài Đất Nước của Nguyễn Khoa Điềm

Posted by thaidung1611 trên 19/04/2013

ÔN ĐẤT NƯỚC CỦA NGUYỄN KHOA ĐIỀM (Word – Clik)

ÔN ĐẤT NƯỚC CỦA NGUYỄN KHOA ĐIỀM (PDF – Clik)

A/ Những hiểu biết của em về nhà thơ Nguyễn Khoa Điềm:

    + Nguyễn Khoa Điềm sinh năm 1943, ở huyện Phong Điền, tỉnh Thừa Thiên Huế .Ông sinh trưởng trong một gia đình trí thức cách mạng.

    + Nguyễn Khoa Điềm là một trong những nhà thơ tiêu biểu cho thế hệ thơ trẻ những năm chống Mĩ.Thơ giàu chất suy tư, xúc cảm dồn nén, thể hiện tâm tư của người trí thức tham gia tích cực vào cuộc chiến đấu của nhân dân.

    + Nguyễn Khoa Điềm được tặng giải thưởng Nhà nước về văn học và nghệ thuật năm 2000.

    + Tác phẩm chính : Đất ngoại ô ( 1972); Mặt đường khát vọng (trường ca, 1974); Ngôi nhà có ngọn lửa ấm ( 1986)…

B/ Xuất xứ đại ý đoạn trích Đất Nước:

_ Xuất xứ : Đoạn trích Đất Nước thuộc chương V Trường ca “ Mặt đường khát vọng” Tác phẩm được viết năm 1971, tại chiến khu Trị- Thiên, giữa không khí sục sôi chống Mĩ của cả dân tộc, nhằm thức tỉnh tuổi trẻ thành thị ở các vùng tạm chiếm ở miền Nam nhận rõ bộ mặt xâm lược của đế quốc Mĩ, hướng về nhân dân,đất nước,đứng dậy xuống đường đấu tranh hoà nhịp với cuộc chiến đấu của toàn dân tộc. 

_ Đại ý : – Đoạn trích là những cảm nhận mới mẻ của nhà thơ về đất nước trên nhiều bình diện ( địa lý, lịch sử, văn hóa). Quađó, nhà thơ  khẳng định tư tưởng lớn : Đất nước là của Nhân dân, và Nhân dân chính là người đã làm ra Đất nước.

 C/ĐỀ :  Phân tích đoạn thơ sau trong bài thơ Đất Nước của Nguyễn KHoa Điềm.

Khi ta lớn lên Đất Nước đã có rồi

Đất Nước có trong những cái “ngày xửa ngày xưa” mẹ thường hay kể.

Đất Nước bắt đầu với miếng trầu bây giờ bà ăn

Đất Nước lớn lên khi dân mình biết trồng tre mà đánh giặc

Tóc mẹ thì bới sau đầu

Cha mẹ thương nhau bằng gừng cay muối mặn

Cái kèo, cái cột thành tên

Hạt gạo  phải một nắng hai sương xay, giã, giần, sàng

Đất Nước có từ ngày đó…

GỢI Ý PHÂN TÍCH

 I/ MỞ BÀI

_ Đất Nước là nguồn cảm hứng bất tận của thơ ca và nghệ thuật. Mỗi nhà thơ đều có những cảm nhận và cách thể hiện riêng

_ Nếu như các nhà thơ cùng thời thường cảm nhận về Đất Nước bằng những hình ảnh kỳ vĩ, mỹ lệ hay qua các triều đại phong kiến thì Nguyễn Khoa Điềm lại chọn điểm nhìn gần gũi,  bình dị : Đất nước của nhân dân, của ca dao thần thoại.

_ Đoạn thơ “Khi ta lớn lên … Đất Nước có từ ngày đó” là đoạn thơ thể hiện rõ nhất tư tưởng ấy.

II/THÂN BÀI

/(Xuất xứ chủ đề)

_ Mặt đường khát vọng được Nguyễn khoa Điềm hình thành ở chiến khu Trị Thiên năm 1971, in lần đầu năm 1974.

_ Thời điểm này miền Nam bị tạm chiến, đế quốc Mĩ và bọn tay sai ra sức chống phá cách mạng, lôi kéo mua chuộc thanh niên vào chốn ăn chơi mà quên đi trách nhiệm với đất nước.

_ Đoạn trích Đất Nước (trích chương V,của trường ca Mặt đường khát vọng) ra đời đã đánh thức tinh thần trách nhiệm và giúp thế hệ trẻ tự nhận thức rõ hơn về vai trò và trách nhiệm của họ đối với đất nước.

2/ (Phân tích chi tiét)

a/ Mở đầu bài thơ, tác giả đi cắt nghĩa về nguồn gốc của Đất Nước :  “Khi ta lớn lên Đất Nước đã có rồi”.

–>lời thơ tự nhiên giản dị như lời kể chuyện cổ tích của bà của mẹ

–>Qua đó ông khẳng định: Đất Nước đã có từ rất lâu rồi, có từ trước khi ta sinh ra và lớn lên

–>Cụm từ “Đất Nước đã có rồi”vang lên vừa như 1 lời khẳng định chắc nịch vừa là niềm tự hàovề sự trường tồn của đất nước qua mấy ngàn năm lịch sử .

Bằng giọng thơ tâm tình như lời kể chuyện cổ tích,

b/ Nhà thơ tiếp tục diễn tả cụ thể hơn về sự ra đời và tồn tại của nó

“Đất Nước có trong những cái “ngày xửa ngày xưa” mẹ thường hay kể.

Đất Nước bắt đầu với miếng trầu bây giờ bà ăn

Đất Nước lớn lên khi dân mình biết trồng tre mà đánh giặc”

Một thế giới cổ tích, truyền thuyết như ùa về sống dậy trong tâm hồn người đọc.

_ Hình ảnh miếng trầu của bà gợi câu chuyên trầu cau với tình người nồng hậu thủy chung.

_ Hình ảnh dân mình trồng tre đánh giặc gợi sự tích Thánh Gióng – khúc anh hùng ca, biểu tượng cho sức mạnh tinh thần của nhân dân Việt Nam thuở bình minh dựng nước chống giặc ngoại xâm

Chẳng ai trong chúng ta biết đất nước có tự bao giờ. Nhưng mỗi người đều cảm nhận thấy Đất nước không phải là hình người khổng lồ xa lạ hay một khái niệm trừu tượng chung chung. Mà àđất nước hiện hình cụ thể gần gũi thân thương trong cuộc sống của mỗi con người như câu chuyện cổ tích mẹ kể, miếng trầu bà ăn

Cứ như thế,

c/ Đất nước lớn lên theo những phong tục tập quán :  

  Tóc mẹ thì bới sau đầu

Cha mẹ thương nhau bằng gừng cay muối mặn

Cái kèo, cái cột thành tên

Hạt gạo  phải một nắng hai sương xay, giã, giần, sàng

–>Lịch sử lâu đời của đất nước được tác giả nhìn từ chiều sâu văn hóa dân gian với những phong tục tập quán như cách búi tóc thành cuộn sau gáy, gọn gàng của người phụ nữ Việt Nam. Là tình

 “Tay bưng chén muối đĩa gừng nghĩa vợ chồng thủy chung như trong câu ca dao 

 Gừng cay muối mặn xin đừng quên nhau”

 Là cách đặt tên con cái từ những vận dụng hàng ngày để mong may mắn hay ăn chóng lớn.

 Là tập quán làm lúa nước gợi ra  những gương mặt chăm chỉ, cần cù làm lụng “một nắng hai sương xay giã dần sàng. Thấm vào trong hạt gạo bé nhỏ ấy là những giọt mồ hôi nhọc nhằn của người nông dân. Nên

–>Các động từ “Xay, giã, dần, sàng” không chỉ là quy trình vất vả làm ra hạt gạo.Mà đó còn là lòng biết ơn đối với người làm ra nó, bởi “dẻo thơm một hạt dắng cay muôn phân”

–>Cấu trúc câu thơ đất nước đã có, đất nước bắt đầu, đất nước có từ…cho chúng ta hình dung cả quá trình sinh ra, lớn lên , trưởng thành của đất nước trong trường kỳ, trong tâm thức của con người Việt Nam bao nhiêu thế hệ.

Khổ thơ khép lại bằng sự khẳng định đầy tự hào :

Đất nước có từ ngày đó

– “Ngày đó” là ngày nào ta không rõ nhưng chắc chắn “ngày đó” là ngày ta có truyền thống, có phong tục tập quán, có văn hóa mà có văn hóa nghĩa là có đất nước.

Lấp lánh trong đoạn thơ là hình ảnh Đất Nước thân yêu. Quá khứ của Đất Nước “ngày xửa ngày xưa” đồng hiện trong “miếng trầu bây giờ bà ăn”. Có Đất Nước anh hùng “biết trồng tre mà đánh giặc”. Có Đất Nước cần cù trong lao động sản xuất: “Hạt gạo phải một nắng hai sương xay, giã, giần, sàng”. Có nền văn hóa giàu bản sắc, nền văn hiến rực rỡ hội tụ qua thuần phong mĩ tục (tục ăn trầu, tục bới tóc), qua tục ngữ ca dao “gừng cay muối mặn”, qua cổ tích thần thoại, truyền thuyết…

III/ Kết luận

Đoạn thơ 9 câu, 85 chữ mà không hề có một từ Hán Việt nào. Ngôn từ bình dị, cách nói biểu cảm thân mật. Hiện diện trong đoạn thơ là: ta, dân mình, bà, cha, mẹ. Có miếng trầu, cây tre, tóc mẹ,… Có “gừng cay muối mặn”, cái kèo, cái cột, hạt gạo, v.v… Thật là thân thuộc và gần gũi, sâu xa và thấm thía, rung động. Tưởng tượng thì phong phú, liên tưởng thì bao la, đoạn thơ là tiếng long của tác giả để ta them yêu và tự hào về Đất Nước. Cấu trúc đoạn thơ: “tổng – phân – hợp”; mở đầu là câu “Khi ta lớn lên Đất Nước đã có rồi”, khép lại đoạn thơ là câu “Đất Nước có từ ngày đó”. Tính chính luận đã làm sáng đẹp chất trí tuệ kết hợp hài hòa với chất trữ tình đậm đà. Đoạn thơ mang vẻ đẹp độc đáo nói về cội nguồn Đất Nước thân yêu.

D/Phân tích đọan thơ sau đây trong đọan trích “Đất nước” của Nguyễn Khoa Điềm  :

“ Trong anh và em hôm nay,                   Con sẽ mang đất nước đi xa

Đều có một phần Đất Nước                      Đến những tháng ngày thơ mộng

Khi hai đứa cầm tay                                 Em ơi em Đất Nước là máu xương    

                                                                                                          của minh

Đất nước trong chúng ta hài hòa nồng thắm    Phải biết gắn bó và san sẻ   

Khi chúng ta cầm tay mọi người                      Phải biết gắn bó và san sẻ

Đất nước vẹn trọn to lớn                                Phải biêt hóa thân cho dáng hình xứ sở

Mai này con ta lớn khôn                            Làm nên đất nước muôn đời”

                       (Đất Nước trích Mặt đường khát vọng) 

I/ MỞ BÀI

_ Đất Nước là nguồn cảm hứng bất tận của thơ ca và nghệ thuật. Mỗi nhà thơ đều có những cảm nhận và cách thể hiện riêng

_ Nếu như các nhà thơ cùng thời thường cảm nhận về Đất Nước bằng những hình ảnh kỳ vĩ, mỹ lệ hay qua các triều đại phong kiến thì Nguyễn Khoa Điềm lại chọn điểm nhìn gần gũi,  bình dị : Đất nước của nhân dân, của ca dao thần thoại.

Với tư tưởng ấy nhà thơ  gửi  lời nhắn nhủ tâm tình về sự gắn bó và tráchnhiệm của mỗi người với đất nước :

 Trong anh và em hôm nay …

   … Làm nê“ n đất nước muôn đời”

                 (Đất Nước trích Mặt đường khát vọng)

II. THÂN BÀI 

1/ (Xuất xứ chủ đề)

_ Mặt đường khát vọng được Nguyễn khoa Điềm hình thành ở chiến khu Trị Thiên năm 1971, in lần đầu năm 1974.

_ Thời điểm này miền Nam bị tạm chiến, đế quốc Mĩ và bọn tay sai ra sức chống phá cách mạng, lôi kéo mua chuộc thanh niên vào chốn ăn chơi mà quên đi trách nhiệm với đất nước.

_ Đoạn trích Đất Nước (trích chương V của trường ca Mặt đường khát vọng) ra đời đã đánh thức tinh thần trách nhiệm của thế hệ trẻ đối với đất nước.

2/ (khái quát ý đoạn thơ trước)

Để làm được điều đó, Nguyễn Khoa Điềm không chỉ giúp thế hệ trẻ cảm nhận đất nước từ các phương diện lịch sử, địa lý và cả bề dày văn hoá dân tộc , mà nhà thơ còn giúp họ suy nghĩ về đất nước từ cuộc sống hiện tại trong các mối quan hệ riêng – chung, cá nhân – cộng đồng, sự tiếp nối giữa các thế hệ

3/ (phân tích chi tiết)

a/ Kh thơ m đu bng mt li khng đnh:
Trong anh và em hôm nay 

Đều có một phần Đất Nước 

_ Lâu nay, trong suy nghĩ của nhiều người, đất nước, quê hương, tổ quốc, dân tộc… luôn là những khái niệm trừu tượng.

Nhưng với nhà thơ trẻ đang đôi mặt với cuộc chiến tranh khốc liệt một mất một còn, đất nước gần gũi, thân thiết.

Điều này không mới,bởi  trong ca dao, dân ca có không ít những câu hát như thế: 

Anh đi anh nhớ quê nhà 

Nhớ canh rau muống nhớ cà dầm tương 

Nhớ ai dãi nắng dầm sương 

Nhớ ai tát nước bên đường hôm nao. 

Quê hương là tất cả những gì gắn bó ruột rà với con người. Đó là nơi ta yêu tha thiết. Đó là buổi sáng làm đồng. Đó là từng miếng ăn quê kiểng mỗi ngày… 
_ Song, cái mới của khổ thơ là Nguyễn Khoa Điềm đã phát hiện ra Đất Nước có trong mỗi một con người, ngay ở trong ta : Trong anh và em … Đất Nước

Mỗi công dân là một phần tử của cộng đồng, của đất nước. Nên dù anh và em chỉ là một phần nhỏ của đất nước nhưng xiết bao gần gũi, gắn bó yêu thương và tự hào

    – Từ việc khẳng định: đất nước hóa thân và kết tinh trong cuộc sống của mỗi người,nhà thơ tiếp tục suy nghi về

b/ mối quan hệ gắn bó sâu sắc của mỗi người với đất nước bằng những dòng thơ giàu chất chính luận :

“Khi hai đứa cầm tay

                                       Đất Nước trong chúng ta hài hòa nồng thắm

                    Khi chúng ta cầm tay mọi người

                                               Đất Nước vẹn tròn, to lớn”.

Khi hai đứa cầm tay mọi người có nghĩa là ta biết yêu thương nhau, biết sống đoàn kết với nhau thì đất nước ấy là đất nước nghĩa tình chung thủy. Đất nước ấy sẽ trưởng thành lớn mạnh không ngừng.

_ Bốn dòng thơ được kết cấu thành 2 câu điều kiện kết quả, kết hợp với các tính từ “hài hòa, nồng thắm”; “vẹn tròn, to lớn”, nhà thơ muốn gửi đến cho người đọc bức thông điệp: đất nước là sự gắn bó máu thịt giữa tình yêu đôi lứa với tình yêu Tổ quốc, giữa cá nhân với cộng đồng.  

Trên cơ sở mối quan hệ gắn bó giữa Đất nước và nhân dân, giữa tình yêu cá nhân với tình yêu lớn của đất nước,

 c/ nhà thơ tiếp tục suy nghĩ về đất nước ở tương lai: 

        “Mai này con ta lớn lên

          Con sẽ mang Đất Nước đi xa

          Đến những tháng ngày mơ mộng”

_ Ba dòng thơ đã mở ra một tầng ý nghĩa mới, đó là niềm tin mãnh liệt vào tương lai tươi sáng của đất nước.Thế hệ sau “con ta lớn lên sẽ mang Đất Nước đi xa- Đến những tháng ngày mơ mộng”.Đất nước sẽ đẹp hơn, những tháng ngày mơ mộng ở hiện tại sẽ trở thành hiện thực ở ngày mai.

d/ Những câu thơ cuối, nhà thơ nêu lên trách nhiệm của cá nhân đối với đất nước 

Em ơi em Đất Nước là máu xương của mình 

Phải biết gắn bó và san sẻ 

Phải biết hoá thân cho dáng hình xứ sở 

Làm nên Đất Nước muôn đời… 

_ Đất nước là máu xương của mình à với sự so sánh sinh động này, nhà thơ  đã làm nổi bật đất nước tồn tại như một sự sống. Và để có sự sống ấy biết bao con người, bao thế hệ đã ngã xuống . Vì thế, mỗi một con người phải biết gắn bó, san sẻ và cao hơn nữa là hoá thân dâng hiến để làm sao có được đất nước muôn đời! 

_ Cấu trúc của câu thơ theo kiểu suy luận, ( Đất nước là … nêu lên một tiền đề. Từ tiền đề ấy, phải biết…/ phải biết… để làm nên … ),kết hợp với các điệp ngữ (“phải biết – phải biết”), cùng các động từ mạnh (“gắn bó, san sẻ, hóa thân”) …nhà thơ như nhắn nhủ mình, nhưng cũng lànhắn nhủ với mọi người ( nhất là thế hệ trẻ) về trách nhiệm thiêng liêng của mình với đất nước. Cái hay là lời nhắn nhủ mang tính chính luận nhưng lại không giáo huấn mà vẫn rất trữ tình, tha thiết như lời tự dặn mình – dặn người của nhà thơ.

III. KẾT LUẬN 

Đoạn thơ trên là một đoạn thơ hay trong bài Đất Nước. Nhà thơ đã thể hiện những suy nghĩ mới mẻ của mình về đất nước bằng một giọng trữ tình, ngọt ngào. Câu chuyện về đất nước đối với mỗi người luôn là câu chuyện của trái tim, vừa thiêng liêng, cao cả, cũng vừa gắn bó, thân thiết. Từ suy nghĩ và tình cảm ấy, khi đối diện với kẻ thù của dân tộc, hẳn người ta phải biết làm gì cho Tổ quốc, giang sơn. 

Ngày nay, đất nước đã sạch bóng quân thù. Nhưng trách nhiệm của mỗi công dân đối với đất nước vẫn rất cần đặt ra thường xuyên, bởi đó là câu chuyện không bao giờ cũ.

Posted in Không phân loại | Leave a Comment »