Phía trước là chân trời

Cảm nhận của em về đoạn thơ “Khi ta lớn lên…ngày đó” trong đoạn trích Đất Nước của Nguyễn Khoa Điềm

Posted by thaidung1611 trên 18/04/2014

Cảm nhận của em về đoạn thơ sau trong đoạn trích Đất Nước của Nguyễn KHoa Điềm.

Khi ta lớn lên Đất Nước đã có rồi

Đất Nước có trong những cái “ngày xửa ngày xưa” mẹ thường hay kể.

Đất Nước bắt đầu với miếng trầu bây giờ bà ăn

Đất Nước lớn lên khi dân mình biết trồng tre mà đánh giặc

Tóc mẹ thì bới sau đầu

Cha mẹ thương nhau bằng gừng cay muối mặn

Cái kèo, cái cột thành tên

Hạt gạo  phải một nắng hai sương xay, giã, giần, sàng

Đất Nước có từ ngày đó…

GỢI Ý PHÂN TÍCH

 I. MỞ BÀI

_ Đất Nước là nguồn cảm hứng bất tận của thơ ca và nghệ thuật. Mỗi nhà thơ đều có những cảm nhận và cách thể hiện riêng

_ Nếu như các nhà thơ cùng thời thường cảm nhận về Đất Nước bằng những hình ảnh kỳ vĩ, mỹ lệ hay qua các triều đại phong kiến thì Nguyễn Khoa Điềm lại chọn điểm nhìn gần gũi,  bình dị : Đất nước của nhân dân, của ca dao thần thoại.

_ Đoạn thơ “Khi ta lớn lên … Đất Nước có từ ngày đó” là đoạn thơ thể hiện rõ nhất tư tưởng ấy.

II. THÂN BÀI

1/ (Xuất xứ chủ đề)

_ _ Đất Nước là đoạn trích thuộc chương V,của trường ca Mặt đường khát vọng. Tác phẩm được hình thành ở chiến khu Trị Thiên năm 1971, in lần đầu năm 1974.

_ Thời điểm này miền Nam bị tạm chiến, đế quốc Mĩ và bọn tay sai ra sức chống phá cách mạng,mua chuộc thanh niên vào chốn ăn chơi mà quên đi trách nhiệm với đất nước.

Viết trương ca này, Nguyễn Khoa Điềm nhằm đánh thức tinh thần trách nhiệm và giúp thế hệ trẻ tự nhận thức rõ hơn về vai trò và trách nhiệm của họ đối với đất nước.

2/(Phân tích chi tiét)

a/ Mở đầu bài thơ, tác giả đi cắt nghĩa về nguồn gốc của Đất Nước :  “Khi ta lớn lên Đất Nước đã có rồi”.

→ lời thơ tự nhiên giản dị như lời kể chuyện cổ tích của bà của mẹ

→Qua đó ông khẳng định: Đất Nước đã có từ rất lâu rồi, có từ trước khi ta sinh ra và lớn lên

→Cụm từ “Đất Nước đã có rồi”vang lên vừa như 1 lời khẳng định chắc nịch vừa là niềm tự hàovề sự trường tồn của đất nước qua mấy ngàn năm lịch sử .

Bằng giọng thơ tâm tình như lời kể chuyện cổ tích,

b/ Nhà thơ tiếp tục diễn tả cụ thể hơn về sự ra đời và tồn tại của nó

Đất Nước có trong những cái “ngày xửa ngày xưa” mẹ thường hay kể.

Đất Nước bắt đầu với miếng trầu bây giờ bà ăn

Đất Nước lớn lên khi dân mình biết trồng tre mà đánh giặc

Một thế giới cổ tích, truyền thuyết như ùa về sống dậy trong tâm hồn người đọc.

_ Hình ảnh miếng trầu của bà gợi câu chuyên trầu cau với tình người nồng hậu thủy chung.

_ Hình ảnh dân mình trồng tre đánh giặc gợi sự tích Thánh Gióngkhúc anh hùng ca, biểu tượng cho sức mạnh tinh thần của nhân dân Việt Nam thuở bình minh dựng nước

Chẳng ai trong chúng ta biết đất nước có tự bao giờ. Nhưng mỗi người đều cảm nhận thấy Đất Nước không phải là hình người khổng lồ xa lạ hay một khái niệm trừu tượng chung chung. Mà àđất nước hiện hình cụ thể gần gũi thân thương trong cuộc sống của mỗi con người như câu chuyện cổ tích mẹ kể, miếng trầu bà ăn

Cứ như thế,

c/ Đất nước lớn lên theo những phong tục tập quán :  

  Tóc mẹ thì bới sau đầu

Cha mẹ thương nhau bằng gừng cay muối mặn

Cái kèo, cái cột thành tên

Hạt gạo  phải một nắng hai sương xay, giã, giần, sàng

→Lịch sử lâu đời của đất nước được tác giả nhìn từ chiều sâu văn hóa dân gian với những phong tục tập quán như cách búi tóc thành cuộn sau gáy, gọn gàng của người phụ nữ Việt Nam. Là tình nghĩa vợ chồng thủy chung như trong câu ca dao 

 “Tay bưng chén muối đĩa gừng

 Gừng cay muối mặn xin đừng quên nhau”

 Là cách đặt tên con cái từ những vận dụng hàng ngày để mong may mắn hay ăn chóng lớn.

 Là tập quán làm lúa nước gợi ra  những gương mặt chăm chỉ, cần cù làm lụng “một nắng hai sương xay giã dần sàng. Thấm vào trong hạt gạo bé nhỏ ấy là những giọt mồ hôi nhọc nhằn của người nông dân. Nên

→Các động từ “Xay, giã, dần, sàng” không chỉ là quy trình vất vả làm ra hạt gạo.Mà đó còn là lòng biết ơn đối với người làm ra nó, bởi “dẻo thơm một hạt dắng cay muôn phân”

→Cấu trúc câu thơ đất nước đã có, đất nước bắt đầu, đất nước có từ…cho chúng ta hình dung cả quá trình sinh ra, lớn lên , trưởng thành của đất nước trong trường kỳ, trong tâm thức của con người Việt Nam bao nhiêu thế hệ.

Khổ thơ khép lại bằng sự khẳng định đầy tự hào :

Đất nước có từ ngày đó

– “Ngày đó” là ngày nào ta không rõ nhưng chắc chắn “ngày đó” là ngày ta có truyền thống, có phong tục tập quán, có văn hóa mà có văn hóa nghĩa là có đất nước.

Lấp lánh trong đoạn thơ là hình ảnh Đất Nước thân yêu. Quá khứ của Đất Nước “ngày xửa ngày xưa” đồng hiện trong “miếng trầu bây giờ bà ăn”. Có Đất Nước anh hùng “biết trồng tre mà đánh giặc”. Có Đất Nước cần cù trong lao động sản xuất: “Hạt gạo phải một nắng hai sương xay, giã, giần, sàng”. Có nền văn hóa giàu bản sắc, nền văn hiến rực rỡ hội tụ qua thuần phong mĩ tục (tục ăn trầu, tục bới tóc), qua tục ngữ ca dao “gừng cay muối mặn”, qua cổ tích thần thoại, truyền thuyết.

III/ Kết luận

Đoạn thơ 9 câu, 85 chữ mà không hề có một từ Hán Việt nào. Ngôn từ bình dị, cách nói biểu cảm thân mật. Hiện diện trong đoạn thơ là: ta, dân mình, bà, cha, mẹ. Có miếng trầu, cây tre, tóc mẹ,… Có “gừng cay muối mặn”, cái kèo, cái cột, hạt gạo, v.v… Thật là thân thuộc và gần gũi, sâu xa và thấm thía, rung động. Tưởng tượng thì phong phú, liên tưởng thì bao la. Đoạn thơ đã “nhịp mãi lên một tấm lòng sứ điệp” để ta yêu thêm Đất Nước và tự hào về Đất Nước. Cấu trúc đoạn thơ: “tổng – phân – hợp”; mở đầu là câu “Khi ta lớn lên Đất Nước đã có rồi”, khép lại đoạn thơ là câu “Đất Nước có từ ngày đó”. Tính chính luận đã làm sáng đẹp chất trí tuệ kết hợp hài hòa với chất trữ tình đậm đà. Đoạn thơ mang vẻ đẹp độc đáo nói về cội nguồn Đất Nước thân

Một phản hồi to “Cảm nhận của em về đoạn thơ “Khi ta lớn lên…ngày đó” trong đoạn trích Đất Nước của Nguyễn Khoa Điềm”

  1. I am really glad to glance at this blog posts which consists
    of lots of useful facts, thanks for providing these statistics.

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s

 
%d bloggers like this: