Phía trước là chân trời

_ C/khí a/hùng

A/ Tiểu dẫn

B/ Văn bản

I/ Bố cục :

Bố cục  đoạn trích chia hai phần

–  Bốn câu đầu:

Phần còn lại:

II/ Đọc – Hiểu :

1/ Bốn câu đầu

Theo em bốn câu thơ đầu thông báo cho ta điều gì  ?

Thời điểm của cuộc chia li

Em đã biết những cuộc chia tay nào trong các tác phẩm văn học trung đại ?

Trong “Chinh Phụ ngâm” Đặng Trần Côn có tả cuộc chia tay giữa người chinh phu và người chinh phụ như sau:

“Nhủ rồi tay lại cầm tay

Bước đi một bước giây giây lại dừng”

Trong Truyện Kiều,  Kiều đã từng có những cuộc tiễn đưa với Kim Trọng và Thúc Sinh

– Với Kim Trọng:

Dùng dằng chẳng nỡ rời tay

Vừng đông trông đã đứng ngay nóc nhà

Ngại ngùng một bước một xa

Một lời trân trọng châu xa mấy hàng

Buộc yên quẳng gánh vội vàng

Mối sầu xẻ nửa bước đường chia hai

– Với Thúc Sinh:

Người lên ngựa kẻ chia bào

Rừng phong thu đã nhuốm màu quan san

Dặm hồng bụi cuốn chinh an

Trông người đã khuất mấy ngàn dâu xanh

Người về chiếc bóng năm canh

Kẻ đi muôn dặm một mình xa xôi

Vầng trăng ai xẻ lầm đôi

Nửa in gối chiếc nửa soi dặm trường

Theo em cuộc chia tay giữa Từ và Kiều có gì khác so với các cuộc chia tay trên ?

So với những cuộc chia tay khác, cuộc chia tay giữa Kiều và Từ là cuộc chia tay của trai anh hùng với gái thuyền quyên, ta không thấy những lời dặn dò, những băn khoăn lo lắng, những bịn rịn lưu luyến vốn là tâm trạng phổ quát của kẻ ở, người đi. Mà nó diễn ra vào thời điểm thật khác thường với những cung bậc tâm trạng cũng thật khác thường.

Vậy Từ và Kiều chia tay vào thời điểm nào ?

Thoát khỏi bàn tay ghen tuông của Hoạn Thư, Kiều lại bị bọn Bạc Bà, Bạc Hạnh lừa bán vào lầu xanh lần thứ hai. Nhưng rồi Từ Hải đã xuất hiện đưa nàng khỏi chốn thanh lâu để đời Kiều lại có những ngày hạnh phúc,

_         “Nửa năm hương lửa đương nồng

–>Từ và Kiều đang có cuộc sống nồng nàn hạnh phúc

Song Từ Hải “đội trời đạp đất ở đời” nhất định không phải là con người của những “thói nữ nhi thường tình”. Với “vai năm tác rộng thân mười tấc cao”chàng là  con người của sự nghiệp và hoài bão cao cả “Giữa đường dẫu thấy bất bằng mà tha”. Nay “hương lửa lửa đang nồng thật nhưng

_ Trượng phu thoắt đã động lòng bốn phương.

(Thoắt)àSbiến đổi đột ngột mau lẹ, dứt khoát trong tâm trạng của Từ –>(Nó như dự báo trước ) một cuộc chia li đột ngột bất ngờ

Nhưng có phải chí hướng anh hùng, cái khát vọng tự do của chàng bây giờ mới có ? Và điều đó được thể hiện tập trung ở hình ảnh thơ nào ?

Tấm lòng ấy, chí hướng ấy không phải bột phát đột khởi, nhất thời mà

_Động lòng bốn phương” à Tấm lòng, chí hướng ở bốn phương trời

dường như nó àLuôn tiềm ần sẵn có nung nấu trong lòng người anh hùng chỉ chờ thời điểm là bộc lộ ra ngoài, là có thể “động lòng”

Nay thời điểm đó đã đến, trong lòng Từ  đang náo nức cái chí tung hoành ấy. Và chàng quyết chí ra đi

_ Trông vời trời bể mênh mang,

Thanh gươm yên ngựa lên đường thẳng rong”

Em hình dung ra tư thế hành động của Từ như thế nào qua hai câu thơ trên ?

Với chí hướng “động lòng bốn phương”,Từ phóng tầm mắt ra xa rộng (bốn bể mênh mang ) rồi quyết một mình một ngựa một thanh gương lên đường. Một cuộc chia tay không rượu tiễn biệt, không thơ biệt li, không cả những lời rào trước đón sau, băn khoăn lo lắng, bịn rịn luyến lưu.

–> Một cuộc chia lí bất ngờ đột ngột nhanh chóng

Nhưng hai câu thơ trên không chỉ cho ta thấy rõ thời điểm tình huống của cuộc chia li mà còn cho ta thấy một vẻ đẹp khác của người anh hùng .

Vậy vẻ đẹp ấy là gì ?

Nếu hình ảnh

_ Trông vời –>Gợi ra cái nhìn xa rộng trong một không gian kì vĩ mang tầm vóc vũ trụ–> gợi ra cái lí tưởng khát vọng lớn lao của người anh hùng.

Thì hình ảnh :

_ Thanh gươm yên ngựa lên đường thẳng rong”–> một mình, một ngựa, một thanh gươm lên đường –>Tư thế đẹp hiên ngang không vướng bận sẵn sàng lên đường.

Hóa ra tình nồng không ru yên được khát vọng lớn. Tình yêu và hạnh phúc lứa đôi không làm nguôi ngoai chí khí anh hùng. Hai câu thơ trên –>Nguyên Du đã mượn cái thời điển, tình huống chia li để tập trung khắc họa vẻ đẹp trong chí khí anh hùng của Từ Hải. Đó chính là –>Vẻ đẹp trong khát vọng trong tư thế của người anh hùng đội trời đạp đất ở đời này.

Để làm rõ được thời điểm tình huống của cuộc chia li, qua đó tô đậm vẻ đẹp trong chí khí của người anh hùng Từ Hải, tác giả đã sử dụng những biện pháp nghệ thuật nào ?

Chí là mục đích cao cả, khí là nội lực mạnh mẽ của quyết tâm, nghị lực bên trong. Và để làm nội bật được điều đó ở người anh hùng đội trời đạp đất này ,

–> Nguyên Du đặt nhân vật vào một không gian rộng lớn( trời bể mênh mang, bốn phương) nâng tầm vóc, kích thước của nhân vật lên tầm vũ trụ thông qua những hình ảnh kì vĩ (trông vời trời bể mênh mang, động lòng bốn phương), kết hợp với các động từ nhanh, mạnh, dứt khoát (thoắt, động lòng, thẳng rong) và cách gọi sang trọng (trượng phu ). Tác giả đã cho ta thấy, –> Từ không phải là con người của những đam mê thông thường mà con người của sự nghiệp anh hùng.

2/ Phần còn lại :

Nàng rằng: Phận gái chữ tòng,

Chàng đi thiếp cũng quyết lòng xin đi!

Từ rằng: Tâm phúc tương tri,

Sao chưa thoát khỏi nữ nhi thường tình?

Bao giờ mười vạn tinh binh,

Tiếng chiêng dậy đất, bóng tinh rợp đường

Làm cho rõ mặt phi thường,

Bấy giờ ta sẽ rước nàng nghi gia,

Bằng ngay bốn bể không nhà,

Theo càng thêm bận, biết là đi đâu?

Đành lòng chờ đó ít lâu,

Chầy chăng là một năm sau vội gì?

Quyết lời rứt áo ra đi,

Cánh bằng tiện gió cất lìa dậm khơi.

Mười bốn câu thơ trên thông báo cho ta điều gì  ?

Diễn biến của cuộc chia li

Trước sự quyết chí ra đi của Từ,

_ Nàng rằng: Phận gái chữ tòng,

Chàng đi thiếp cũng quyết lòng xin đi!

Em hiểu ý của hai câu thơ trên như thế nào ?

–> Phận gái thì phải theo chồng cho trọn đạo vợ chồng (về lí )

–>Muốn ra đi để cùng chia sẻ với chồng (về tình )–>lời lẽ cứng cỏi ( quyết ) và thuyết phục

Nhưng sâu sa hơn là vì Kiều không muốn xa Từ Hải sau bao nỗi đắng cay đã trải qua

–>Kiều không muốn chia xa  hạnh phúc của mình

Và đó cũng chính là

–> nỗi lòng khát khao hạnh phúc của nàng

Trong toàn bộ cuộc chia li , Kiều chỉ nói có một lần và lời Kiều được đặt sau hành động lên ngưa của Từ.

Vậy theo em dụng ý nghệ thuật của tác giả là gì ?

Chỉ khi Từ đã “Thanh gươm yên ngựa lên đường thẳng rong” thì Kiều mới biết có cuộc chia tay, mới có dịp để bày tỏ ước nguyện một lòng xin đi cho vẹn chữ tòng của mình. Qua tình huống ấy,

–> Nguyễn Du muốn tô đậm sự khác thường của cuộc chia tay trai giữa anh hùng với gái thuyền quyên. Một cuộc chia tay : bất ngờ đột ngột không được báo trước, không có sự chuẩn bị. Cũng qua đó

–> Nguyễn Du muốn khắc sâu hơn tinh cách khác thường của người anh hùng : Mạnh mẽ dứt khoát không bị chi phối bời những tình cảm thường tình

Và trong toàn bộ cuộc chia li , Kiều chỉ nói có một lần, còn lại là toàn bộ lời giãi bày của Từ Hải. Thực chất

–>Lời của Kiều chỉ là cái cớ để tác giả tiếp tục làm phong phú hơn vẻ đẹp chí khí của người anh hùng mà thôi

Vậy em cảm nhận được gì qua lời đáp của Từ hải với Thúy Kiều ?

Hiểu được tấm lòng cũng như ước nguyện của Kiều

_ Từ rằng: Tâm phúc tương tri,

Từ lâu Kiều đã trở thành người bạn tâm giao, người tri âm tri kỉ với người anh hùng chứ không phải là một người đàn bà, một người vợ bình thường của một người thông thường.

–>Từ trân trọng đề cao tầm vóc của của Kiều, đồng thời cũng đề cao, mối tình của người anh hùng. Đó là mối tình tâm đầu ý hợp tuyệt nhiên không phải mây gió thoảng qua–> Cái nhìn phát hiện, trân trọng của tác giả

Trân trọng đề cao Thúy Kiều cũng có nghĩa là Từ muốn nhắc khéo Kiếu :

_ Sao chưa thoát khỏi nữ nhi thường tình?

Đã là vợ của một anh hùng, sao có thể có những tình cảm ủy mị như những người đàn bà bình thường. Mà hãy hiểu những tâm tư khát vọng của chồng, hãy xứng với tầm vóc của một anh hùng

–> lời động viên nhắc nhở chí lí chí tình

Để Kiều không sa vào những tình cảm ủy mị, Từ đã nói tiếp

Bao giờ mười vạn tinh binh,

Tiếng chiêng dậy đất, bóng tinh rợp đường

Làm cho rõ mặt phi thường,

Bấy giờ ta sẽ rước nàng nghi gia

Em cảm nhận như thế nào trong lời nói đó ?

Để Kiều không sa vào những tình cảm ủy mị.

–>Từ ra viễn cảnh tương lai : một cuộc hôn nhân bền lâu với người tri kỉ

Từ hứa với Kiều một lễ rước nghi gia xừng tầm với trai anh hùng gái thuyền quyên

điều kiện để tiến đến cuộc hôn nhân lâu bền ấy là

_  mười vạn tinh binh,Tiếng chiêng dậy đất, bóng tinh rợp đườn                        –> Binh hùng tướng mạnh làm bá chủ thiên hạ.

–>Một sính lễ khác thường thể hiện khát vọng và tài năng mang tầm vóc vũ trụ của Từ

Với Từ

–> Thành công trong sự nghiệp chính là điều kiện cần, là yếu tố khách quan cho hạnh phúc lâu bền đó

Nhưng như thế chưa đủ, vấn đề cốt lõi là ta phải biết tự bảo vệ nó bằng ý chí và tài năng của mình

_ Rõ mặt anh hùng –>Đó là điều kiện quan trọng để có hạnh phúc lâu bền, đồng thời cũng là sự tự ý thức bản thân sâu sắc của người anh hùng trong cái xã hội bất công tàn bạo luôn phủ nhận tài năng và quyến sống của con người–>cái nhìn nhân đạo của tác giả

–>Bốn câu thơ được đặt dưới hình thức câu điều kiện – kết  quả (Bao giờ….- bấy giờ ) đã thể hiện rõ quan niệm khát vọng hào hùng của người anh hùng về hôn nhân hạnh phúc trong cái xã hội bất công tàn bạo

Vẽ ra một tương lai tốt đẹp, Từ không quên đưa ra những khó khăn trước mắt

_Bằng nay bốn bể không nhà,

Theo càng thêm bận, biết là đi đâu?

–>Chưa có sự nghiệp lớn thì không thể có sự chăm lo chu đáo cho Kiều, chưa thể đảm bảo cho hạnh phúc lâu bền –> Tầm nhìn xa trông rộng của người anh hùng

Và vì thế Từ hứa hẹn với Kiều

_ Đành rằng chờ đó ít lâu,

Chầy chăng là một năm sau vội gì!”.

Em cảm nhận như thế nào về lời hứa trên ?

, Từ Hải đã vẽ ra con đường đi cụ thể cho mình. Do vậy, những gì chàng nói đều chắc như đinh đóng cột.

Nàng hãy chờ ta ít lâu nữa, nhanh chậm cũng chỉ một năm thôi, vội gì.

Hứa về sự thành bại của nghiệp lớn, của hạnh phúc lâu bền giữa trai anh hùng gái thuyền quyên mà

–> lời lẽ của Từ thật giản dị gần gũi như hiểu nỗi lo cho bến bờ bình an của Thúy Kiều sau bao sóng gió dập vùi

Nhưng cũng qua lời hứa của Từ ta cũng thấy đây không phải là lời hứa suông, vu vơ, qua chuyện mà là

–> Lời hứa có thời hạn cụ thể, có sự khẳng định chắc chắn –> Niềm tin vào sức mạnh tài năng, chí khí của mình .

–> lời hứa ấy cũng chính là sự xác định rõ mục tiêu và thời gian phấn đấu của Từ.

Do vậy, những gì chàng nói đều chắc như đinh đóng cột.

Và như thế chúng ta thấy toàn bộ

==>lời đáp của Từ  là lời an ủi của người nắm được vận hội và chủ động trong việc biến vận hội thành sự nghiệp lớn bằng chính khát vọng ý chí và tài năng của mình.

Nhưng qua đó ta cũng thấy

–>Từ cũng là người hiểu, cảm thông với nỗi lo của Thúy Kiều

Và vì vậy mà sau này Kiều nhớ Từ Hải nỗi nhớ cũng thật khác.

“Cánh hồng bay bổng tuyệt vời

Đã mòn con mắt phương trời đăm đăm”

Như đã nói ở trên,Từ không hứa suông, lời hứa của Từ có sức nặng của ý chí và hành động

_ “Quyết lời dứt áo ra đi,

Gió mây bằng đã đến kì dặm khơi”.

Em cảm nhận hai câu thơ trên như thế nào ?

_Từ Hải đã tạm biệt Kiều ra đi thật mau lẹ và dứt khoát –>Hai từ trong 1 câu thơ đều biểu thị sự nhanh mạnh, dứt khoát đó

–>Hình ảnh Gió mây bằng đã đến kì dặm khơ –>chim bằng lướt gió mây trên biển khơi bát ngát à ẩn dụ tượng trưng àngười anh hùng ra đi thực hiện sự nghiệp hùng tráng như cảnh chim bằng tung bay giữa gió mây.

–>Câu thơ cuối đoạn dựng lên hình ảnh phóng khoáng, kì vĩ phi thường mang tầm vóc vũ trụ của Từ Hải

III/ Kết luận

1/ Thái độ và ước mơ của Nuyễn Du qua Từ Hải

Có giai thoại rằng vua Tự Đức khi đọc đến đoạn Nguyễn Du viết về Từ Hải đã đòi phạt tác giả 300 roi.

Tại sao lại vậy?

Vì theo giai cấp phong kiến, Từ Hải chỉ là một tên giặc cỏ (VD: Cao Bá Quát, Nguyễn Huệ). Trong “Kim Vân Kiều truyện”, Từ Hải cũng được miêu tả là một tên có nét tướng cướp. Nhưng khi bước vào “Truyện Kiều”, con người dám chống lại triều đình ấy được miêu tả như một anh hùng. Với Nguyễn Du, Từ Hải là “đấng trượng phu” ( chỉ duy nhất từ Hải được Nguyễn Du gọi như thế), là “mặt phi thường”, là cánh chim bằng vượt gió. Từ là ước mơ của Nguyễn Du về tự do, công bằn, công lý.

_ Nguyễn Du đã dùng những từ ngữ hình ảnh đẹp nhất, kì vĩ nhất, dành những tình cảm yêu quý, cảm phục để miêu tả Từ. Dồn nén giấc mơ về tự do và công lí của mình trong con người Từ Hải. Từ Hải là bóng dáng của những người anh hùng nông dân khởi nghĩa với bao phen thay đổi sơn hà.

2/ nghệ thuật xây dựng nhân vật

Từ Hải trong tác phẩm của Dư Hoài là tay rượu chè cờ bạc, thường lui tới chốn lầu xanh, có lần bị chủ nợ đòi đã chốn vào chỗ Kiều, sau bỏ đi làm tướng cướp, khi trở về đã cưới Kiều về làm vợ, Kiều đã khuyên Từ Hải ra hàng hồ Tôn Hiến và bị giết. Từ Hải trong tác phẩm của Thanh Tâm Tài Nhân đã được lược bỏ chi tiết về rượu chè cờ bạc nhưng xuất thân là một anh nho sinh thi trượt và bỏ đi làm    Đến Nguyễn Du thì Từ Hải đã trở thành một con người khác về mọi phương diện.

Vậy sự sáng tạo của Nguyễn Du trong việc xây dựng nhân vật Từ Hải là ở chỗ nào ?

_ Nguyễn Du đã sử dụng cách miêu tả lí tưởng hoá lãng mạn hóa mang cảm hứng vũ trụ,  với những hình ảnh ước lệ, kỳ vĩ, lời đối thoại trực tiếp bộc lộ tính cách tự tin đầy bản lĩnh.để nâng cao tầm vóc của Từ Hải.

-Tác giả chủ yếu miêu tả những hành động và lời nói của Từ Hải, ít đi sâu vào nội tâm.

3/ Nội dung:

ca ngợi hình tượng người anh hùng Từ Hải: có khí phách anh hùng; có chí khí phi thường; có lòng tự tin cao cả. Qua đó tác giả muốn gửi gắm ước mơ lãng mạn về một xã hội tự do và công lý.

==> Ghi nhớ :

gọi học sinh đọc sách giáo khoa

Chí khí ah

Advertisements

Một phản hồi to “_ C/khí a/hùng”

  1. duck-@ngel said

    đọc một loạt pe’ duyệt dc bài này của bác…….chuẩn!….n0.2..thanks…

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s

 
%d bloggers like this: