Phía trước là chân trời

_ Thu hứng

A/ Tiểu dẫn

B/ Văn bản

Ngọc lộ điêu thương phong thụ lâm

Vu sơn, Vu giáp khí tiêu sâm

Giang gian ba lãng kiem thiên dũng

Tái thương phong vân tiếp địa âm

Tùng cúc lưỡng khai tha nhật lệ

Cô chu nhất hệ cố viên tâm

Hàn y xứ xứ thôi đao xích

Bạch đế thành cao cấp mộ châm

Lác đác rừng phong hạt móc sa

Ngàn non hiu hắt khí thu lòa

Lưng trời sóng rợn lòng song thẳm

Mặt đất mây đùng cửa ải xa

Khóm cúc tuôn thêm dòng lệ cũ

Con thuyền buộc chặt mối tình nhà

Lạnh lung giục kẻ tay dao thước

Thành Bạch chày vang bong ác tà

I/ Ch đ :

tình cảm quê hương sâu nặng của tác giả trước cảnh một chiều thu nơi đất khách quê người

II/ B cc :

_ Bôn câu đầu : Cảnh thu

_ Bốn câu sau : Nỗi long của nhà thơ

III/ Đc – Hiu

1/ cảnh thu :

Lác đác rừng phong hạt móc sa

Ngàn non hiu hắt khí thu lòa

Lưng trời sóng rợn lòng song thẳm

Mặt đất mây đùng cửa ải xa

Trước tiên, đây là

_ cảnh thu ở một nơi xác định

+ Đa danh : Vu sơn Vu giáp

+ Đặc trưng của vùng đó :

.  Ngọc lộ phong thụ lâm – Sương trắng xóa cả rừng phong

. Là cảnh kẽm vu – vách núi dựng đứng ; khí trời mù mịt – khi tiêu sâm

. Là núi vu cao vút hiểm trở : phong vân tiếp địa âm

Đây là –> Bức tranh phong cảnh hùng vĩ âm u ở một địa danh xác định.

Nhưng điều đáng nói ở đây là

_ Bức tranh này có bố cục chặt chẽ :

Thoạt đầu là

+ Cận cảnh : Rừng phong trắng sương mù – cảnh tiêu biểu của vu sơn vu giáp, có

+ Bao quát từ xa : Lưng trời sóng gợn lòng sông thẳm – Mặt đất mây đùn cửa ải xa ; có chi tiết, có bao quát, –>chứng tỏ ngòi bút miêu tả điêu luyện, linh hoạt của tác giả.

Nhưng cái thần của bức tranh chính là

_ Cảm xúc tác giả gửi gắm trong từng nét vẽ. Cảnh thu ở đây không chỉ đơn thuần là cảnh ở một địa danh xác định mang tính chất hùng vĩ bề thế. Mà từng chi tiết nó đều gợi cảm xúc cho người đọc

+ Ngọc lộ điêu thương phong thụ lâm : Sương móc trắng xóa làm tiêu điều cả rừng phong

( Sương trắng xóa gợi cảm giác lạnh lẽo ; Tiêu điều gợi vẻ tang thương )

Từ cái lạnh lẽo của màu sương trắng xóa bao phủ khắp nơi, từ cái tang thương của rừng phong tiêu điều đến cái

+ Khí tiêu sâm – hơi thu hiu hắt càng như gợi –> Nỗi buồn bàng bạc thấm đã trong từng câu chữ

Tóm lại ,–>hai câu thơ ba chi tiết miêu tả gợi nỗi buồn ngày càng rộng, càng sâu, khiến cho cảnh vật hùng vĩ mà đau buồn bí hiểm u hoài.

Sang câu 3- 4 cảnh vật vừa nhất quán với 2 câu trên vừa có sự phát triển. Trong khi đi đặc tả núi vu và kẽm vu, mỗi nơi tác giả chỉ dùng 1 chi tiết

+ Kẽm vu : ba lãng kiêm thiên dũng : sóng vọt lên tận lưng trời

–> gợi ra được chiều cao thăm thẳm của kẽm vu

–> sự chuyển động dữ dội của cảnh vật

+ Núi vu : phong vân tiếp địa âm : mây sa sầm giáp mặt đất

–>Gợi được độ cao của cửa ải

–>Gợi ra được sự giận dữ của mây núi

Sóng và trời, mây và núi không còn ở trạng thái tĩnh tại u hoài mà tất cả đang chuyển động với một nội lực lớn tạo ra vẻ đẹp hoành tráng sống động cho bức tranh

Như vậy hai câu trên và hai câu dưới bổ sung cho nhau, tạo nên –>sự thống nhất đa dạng của cảm xúc toát ra từ bức tranh : trầm uất và bi tráng. Đó cũng là nét cơ bản trong phong cách thơ Đỗ Phủ ở giai đoạn cuối đời. Cảnh vật buồn bã, đượm màu bi thương nhưng không đơn điệu. Nhưng cho đến lúc này, hầu như tác giả chưa nói đến cảnh đời, song phải chăng nó đã thấp thoáng ẩn hiện sau những cánh rừng phong tiêu điều vì gió sương vùi dập ; qua cảnh trời đất đảo lộn trên sóng nước Trường giang. Và đứng trước cảnh sắc ấy, một nhà thơ như Đỗ Phủ làm sao không khỏi nhớ quê

2/ Nỗi lòng của nhà thơ

Khóm cúc tuôn thêm dòng lệ cũ

Con thuyền buộc chặt mối tình nhà

Lạnh lung giục kẻ tay dao thước

Thành Bạch chày vang bóng ác tà

Tùng cúc lưỡng khai tha nhật lệ

Cô chu nhất hệ cố viên tâm

Khóm cúc nở hoa đã hai lần làm tuôn rơi nước mắt ngày trước

Con thuyền lẻ loi buộc mãi tấm lòng nhớ nơi vườn cũ

Cúc là hoa của mùa thu, nhưng lúc này là

_ Lưỡng khai tha nhật lệ : hai lần (số nhiều) nở rồi lại nở, và lần nào nở cánh hoa cũng xòe ra như những cánh hoa bằng nước mắt. Lệ của hoa hay cũng chính là lệ của con người.

Thuyền là hình ảnh thường xuất hiện trong thơ Đỗ Phủ lúc cuối đời (mùa thu của cuộc đời ), nó « chở » tâm tình mong được trở về quê hương của nhà thơ. Và lúc này :

Cô chu : con thuyền lẻ loi cô đơn ; nhất là một, là duy nhất, là mãi mãi. Hệ cố viên tâm : là buộc vào tim. Nghĩa của cả câu thơ

_ Cô chu nhất hệ cố viên tâm nghĩa là :Con thuyền cô quạnh buộc mãi vào trái tim thương nhớ vườn xưa. Cũng có nghĩa là trái tim thương nhớ vườn xưa buộc mãi vào con thuyền cô quạnh, phương tiện duy nhất có thể đưa con người trở lại cố viên

Sáu câu trước cảnh thu hoàn toàn tĩnh lặng. Nhưng đến hai câu cuối đột ngột dồn dập âm thanh của mùa thu

_ Hàn y xứ xứ thôi đao xích

Bạch đế thành cao cấp mộ châm

Lạnh lung giục kẻ tay dao thước

Thành Bạch chày vang bóng ác tà

Tiếng thước đo vải, tiếng dao cắt vải, tiếng chày đập vải để may áo rét, đây là những âm thanh rất đặc trưng xủa mùa thu Trung Quốc xưa : may áo rét gửi cho người chinh thú đang trấn thủ biên cương bởi mùa thu lạnh lẽo đang về

Sau câu trên là cảnh thu, tình thu nhưng hai câu cuối lại là –> cảnh sinh hoạt ngoài đời. Tường chừng cảnh đó chẳng ăn nhập với tình này, tưởng chừng bài thơ bị lạc. Song không phải như vậy mà đó là –>thủ pháp dồn nén cảm xúc vào bên trong hình ảnh để cho lời thơ ý thơ thêm sâu hơn, có sức rung động hơn. Và như thế

Âm thanh của mùa thu may áo, đặc biệt là vào lúc chiều muộn, không nhìn thấy gì chỉ nghe thấy

_ Tiếng chày đập áo dồn đập vào lúc chiều tà gợi nhớ người thân đi xa –> Âm thanh có sức gợi cảm lớn, là dư âm vang vọng cho cả bài thơ

Nỗi nhơ quê tha thiết của Đỗ Phủ trong một mùa thu tao loạn được bộ lộ trong bài thơ đâu phải chỉ là tâm trạng của một người mà nó còn là nỗi lòng của trăm họ lầm than vì cảnh chiến tranh giặc giã liên miên phải từ giã quê hương phiêu bạt nơi chân trời góc bể

III/ Kết lun

Ghi nhớ SGK

Thu hứng không chỉ cho ta thấy một hình ảnh một chiều thu cụ thể ở đất Quì Châu mà còn thấy tình cảnh nỗi lòng của một con người cụ thể sống trong hoàn cảnh ấy

Bài thơ không miêu tả trực tiếp hoàn cảnh xã hội, song vẫn chan chứa tình đời và có giá trị hiện thực sâu sắc

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s

 
%d bloggers like this: