Phía trước là chân trời

_ Uy li xơ trở về

A/ Tiểu dẫn:

(Vài nét về tác giả, tóm tắt tác phẩm, chủ đề và kiểu nhân vật sử thi vị trí đoạn trích )

Về tác giả , chúng ta cần lưu ý những điểm gì ?

1/ Vài nét về tác giả

Dựa vào sách giáo khoa và sự hiểu biết của em, hãy tóm tắt tác phẩm ?

2/ Tóm tắt tác phẩm

Nêu chủ đề của tác phẩm

3/ Chủ đề và kiểu nhân vật sử thi

4/ Vị trí đoạn trích : Khúc ca 23

Giáo viên nhấn mạnh :

về  thời đại :

Về tác giả :

Hai sử thi

B/ Văn bản

I/ Đọc – hiểu

1/ Nhan đề đoạn trích :

_ Đoạn trích có tên là Uylixơ trở về, tiêu đề này thực ra không chính xác so với nội dung của đoạn trích

Xét trong tổng thể, ôđixê là câu chuyện trở về quê hương của Uylixơ. Ở mức độ hẹp hơn, từ khúc ca XIII đến khúc ca XXIV là sự trở về quê hương tại ngôi nhà của mình. Đoạn trích thuộc chương XXIII vào thời điểm mà Uy lixơ đã có mặt trong ngôi nhà của mình. Hơn thế, vào thời điểm này, Uylixơ đã giàng lại được quyền là chủ nhân của ngôi nhà, đã đánh đuổi được bọn cầu hôn, đã tiêu diệt và trừng trị được lũ gia nô phản bội. Do đó :

_ Đoạn trích đề cập đến một vấn đề quan trọng : Cuộc gặp mặt chính thức giữa một người vợ hai mươi năm kiên trinh chờ đợi và một người chồng hai mươi năm đằng đẵng biệt li. Sở dĩ gọi là cuộc gặp mặt chính thức, bởi lẽ trước cuộc gặp này, Uylixơ đã có mặt trong gia đình trước đó ít nhất một ngày. Và dưới hình thức cải tranh thành một người người hành khất, Uylĩơ đã kể lại cho Pênêlốp nghe những gì anh biết về chồng nàng

2/ Tình huống sử thi và màn gặp mặt

Uylixơ trải qua bao gian lao thử thách mới được trở về quê hương. Chàng phải chiến đấu chống 108 vị cầu hôn.

_ Cuộc chiến thắng lợi nhưng Pênêlôp vẫn chưa chấp nhận. Uylixơ phải tiếp tục trải qua thử thách, phải giải mã được bí mật mà Pênêlốp đưa ra, điều đó không dễ vì thời gian xa cách đã 20 năm, khiến chàng có thể quên nhiều điều. àTình huống đầy kịch tính.

Và chính tình huồng đầy kịch tính đã dẫn đến màn gặp mặt cũng đầy kịch tính.

Vậy màn gặp mặt này có vai trò ý nghĩa như thế nào với Pênêlốp và Uylixơ ?

Trong cuộc thi bắn cung chọn chồng, Uylixơ đã thực hiện được mọi yêu cầu của cuộc thi.

_ Danh chính ngôn thuận, chàng phải được công nhân là chồng của Pênêlốp rồi. Song đó là chồng do hoàn cảnh,do tình thế phải công nhận, chứ trong thâm tâm nàng chỉ hướng về người chồng đã rời nhà 20 về trước. Đây là một hoàn cảnh oái oăm tiêu biểu cho nghệ thuật lựa chọn chi tiết điển hình của Homerơ

_ Thời gian diễn ra cảnh gặp mặt không dài. Vấn đề đặt ra buộc Uylixơ phải trả lời không khó, không nguy hiểm tới tính mạng song liên quan đến sự bền vững của hạnh phúc gia đình.

Cho nên chỉ một sơ suất nhỏ, tất dẫn đến sự nghi ngờ lẫn nhau. Mà trong gia đình, bất luận một sự nghi ngờ nhỏ nào giữa vợ và chồng, không sớm thì muộn sẽ dẫn tới bất hạnh chia lìa. Về việc làm này, Pênêlốp chứng tỏ bản lĩnh của người vợ thủy chung kiên định, biết yêu tha thiết nhưng cũng rất kiên cường trong việc bảo vệ phẩm giá và hạnh phúc gia đình.

Và cũng từ màn gặp mặt này, diễn biến tâm trạng của Pênêlốp và Uylixơ diễn ra như thế nào, chúng ta cùng xem xét.

3/ Diễn biến tâm trạng của Pênêlốp và Uylixơ

a/ Diễn biến tâm trạng của Pênêlôp

Trong đoạn trích, lần lượt có những sự việc nào tác động đến diễn biến tâm trạng của Pênêlốp

( Nhũ Mẫu báo tin, nhũ mẫu đưa ra chứng cớ và đánh cược cả cuộc đời mình, khi Pênêlốp ngồi đối diện với chồng, Têlêmác trách mẹ, Uyli xơ lên tiếng trách cứ, khi Uylixơ vượt qua thử thách)

*/ Trước khi Uylixơ trở về (trước khi vào đoạn trích)

Hai mười năm đằng đẵng xa chồng, Pênêlốp đã phải

_ Chịu bao sự thúc ép tái giá

của cha mẹ, sự bủa vây cầu hôn của 108 vị vương tôn công tử.

à Nàng đã phải tìm mọi cách trì hoãn  bằng tấm thảm ngày dệt đêm tháo.

Mòn mỏi chờ chồng trong tuyệt vọng, nay

_ Nghe nhũ mẫu báo tin Uylixơ trở về, nàng “bỗng mừng rỡ cuống cuồng nhảy ra khỏi giường”. Đó là phản ứng tự nhiên của thứ tình cảm bị đè nén quá lâu nay có dịp bùng phát. Đó còn là sự khát khao, sự mong mỏi hạnh phúc tình yêu, hạnh phúc gia đình của Pênêlốp.

Nhưng  qua giây phút bùng phát ấy có nghĩa là

*/ Sau khi nhũ mẫu báo tin

thì tâm trạng thái độ của Pênêlốp dường như hoàn toàn ngược lại : “Pênêlốp thận trọng nói :Già ơi, già hãy khoan hí hửng reo cười ….câu chuyện già kể không hoàn toàn đúng sự thật ”

Vậy theo em sự kìm nén tình cảm của nhũ mẫu ở đây có ý nghĩa gì ?

Qua giây phút bồng bột của tình cảm khát khao, mòn mỏi đợi chờ, dường như Pênêlốp có thời gian để suy xét để cân nhắc thận trọng. Và :

_ Pênêlốp đang kìm nén tình cảm của nhũ mẫu hay cũng chính là nàng đang tự kìm nén nỗi lòng của mình. Nàng đang trấn an nhũ mẫu hay cũng chính là đang trấn an chính bản thân mình.

Nhưng vấn đề là ở chỗ vì sao Pênêlốp lại có sự thay đổi thái độ đột ngột đến vậy ?

Hai mươi năm cô độc chờ chồng –>Cảnh ngộ của nàng không cho phép nàng dễ dãi tin ở người khác

Nàng “luôn lo sợ có người đến đây dùng lời đường mật đánh lừa’. Hơn nữa chính nàng cũng luôn tin rằng : “phần Uylixơ ở nơi đất khách quê người, chàng cũng hết hi vọng trở lại đất Acai, chính chàng cũng đã chết rồi”.

Còn một lí do nữa khiến Pênêlốp luôn phải thận trọng, đó là

–> Tính phức tạp của thời đại.

“Đời chẳng thiếu gì người xảo quyệt, chỉ làm điều ác”, Đến như người anh hùng Uylixơ khi trở về cũng phải cải trang thành người hành khất, phải ngụy trang, phải trá hình trên chính quê cha đất tổ. Những hiểm nguy luôn đe dọa, hỏi rằng Pênêlốp có thể tin được ai, chia sẻ cùng ai. Điều đó lí giải vì sao nàng luôn phải thận trọng. Và sự thận trọng ấy càng chứng tỏ àlòng chung thủy, sự kiên trinh chờ chông của nàng

Trước thái độ của Pênêlốp,

*/ Nhũ mẫu đưa bằng chứng vết sẹo ở chân Uylixơ và đem cuộc đời ra đánh cuộc để thuyết phục ( T49)

_  Pênêlốp vẫn thận trọng giải thích cho nhũ mẫu , cho rằng đó là ý định huyền bí của thần linh bất tử đối với những hành động nhơ nhuốc của bọn láo xược bất kham “Dù già sáng suốt đến đâu cũng không sao hiểu thấu những ý định huyền bí của thần linh bất tử

_ Nàng xuống lầu… xem xác bọn cầu hôn và người giết chúng

Đến đây ta bắt gặp một Pênêlốp àluôn ung dung bình tĩnh tự tin, không hề nôn nóng, không hề vội vã, luôn chủ động vai trò chủ nhà trong mọi tình huống.

Theo lẽ thường tình, bà chủ nhà sẽ nói những lời cảm ơn. Nhưng khi xuống nhà :

_ Lòng nàng rất đỗi phân vân .

“nàng không biết nên đứng xa xa hỏi chuyện người chồng yêu quí của mình hay nên lại gần , ôm lấy đầu, cầm lấy tay mà hôn?”

Vì sao nàng lại phân vân đến vậy ?

Nàng phân vân bởi, người giết bọn cầu hôn, người mà nhũ mẫu thông báo là “chồng” không ai khác chính là ông hành khất đã kể những câu chuyện về chồng nàng trong những ngày trước đó. àBao nhiêu câu hỏi đang quay cuồng trong đầu nàng. Nếu ông hành khất là chồng nàng thực thì sao ? nếu thực tại sao trong lần gặp đầu tiên người đó không nói ra. Còn nếu không phải thì lúc đó danh dự của nàng sẽ thế nào ? Một loạt câu hỏi ấy đã khiến nàng phân vân, lúng túng không biết nên đứng xa hay lại gần, không biết nên ôm đầu hay cầm tay…

–>Thận trọng, ghìm nén tình cảm cố trấn an, lúng túng khó xử.

Và khi vào đên nhà, bước qua ngưỡng cửa bằng đá

*/ Nàng đối diện với chồng ( T49 )

Tận mắt nhìn thấy chồng, nhưng

_ Nàng vẫn ngồi lặng thinh trên ghế  hồi lâu

_ Lòng sửng sốt

_ Khi thì đăm đắm âu yếm nhìn chồng, khi lại không nhận ra chồng dưới bộ quần áo rách mướp

–>Nàng bàng hoàng sửng sốt vì nàng không dám tin vào mắt mình

Rằng người ngồi trước mặt nàng đây là người chồng yêu quí đã biền biệt 20 năm. Bao nhiêu kỉ niệm, bao nhiêu nỗi niềm ẩn chứa trong cái nhìn đăm đăm âu yếm. Nhưng rốt cuộc

–>Chính sự cẩn trọng lòng nghi ngại đã không cho nàng nhận ra người chồng trong bộ quần áo rách mướp

Trước sự bình thản đến lạnh lùng của Mẹ,

*/ Têlêmac đã cất lời trách cứ gay gắt: ( T49 )

Pênêlốp đã giãi bày tâm trạng của mình như thế nào ? Lời giãi bày ấy hướng tới ai ? Nó hé mở điều gì ?

_ Lòng mẹ kinh ngạc quá chừng, mẹ không sao nói được một lời, mẹ không thể hỏi han, cũng không thể nhìn thẳng mặt người

_  Nếu quả thực đây chính là Uylixơ bây giờ đã trở về, thì con có thể tin chắc rằng thế nào cha con và mẹ cũng sẽ nhận ra nhau một cách dễ dàng, vì cha và mẹ có những dấu hiệu riêng, chỉ hai người biết với nhau, còn người ngoài không ai biết hết.

Luôn ý thức được danh dự của mình, ý thức được trách nhiệm của mình trước mọi người, trước con cái, giờ đây Têlêmác lại trách cứ mẹ gay gắt như thế

–>Pênêlốp đã không ngần ngại thú nhận lòng mình

Rằng nàng đang bàng hoàng, kinh ngạc xúc động đến cao độ.

Nhưng dù xúc động đến cao độ, nàng vẫn không quên

–> Động viện con  thế nào cha con và mẹ cũng sẽ nhận ra nhau một cách dễ dàng Đồng thời

–>Hé mở dấu hiệu thử thách.

Cho dù nhũ mẫu có đưa ra chứng cớ xác thực, có đánh cược cả cuộc đời vẫn chưa đủ sức thuyết phục Pênêlốp. Nàng cần tới dấu hiệu riêng, chỉ hai người biết với nhau, còn người ngoài không ai biết hêt. Và khi hé mở tín hiệu thử thách, hẳn Pênêlốp đã hướng tới bí mật về chiếc giường “ngoài chàng với thiếp và Áctôrít còn lại không ai biết cả. Và như thế, bẫy đã được giăng ra liệu Uylixơ có bị sập bẫy ?

–>Kịch tính được đẩy lên cao à Pênêlôp là người khôn khéo, thông minh, thận trọng, mạnh mẽ giàu lí trí.

Nhận được tín hiệu thử thách, dù chưa biết đó là gì, nhưng chàng tin “thế nào rồi mẹ cũng nhận ra, chắc chắn là như vậy. Từ phòng tắm đi ra , trông chàng đẹp như một vị thần, nhưng oái oăm thay, Pênêlốp vẫn thận trọng, khôn ngoan, không vồ vập, không thừa nhận, khiến

*/ Uylixơ buông lời hờn dỗi trách móc và bực dọc đòi khênh giường ra ngủ một mình ( T50 )

Đòi khênh giường ngủ một mình cũng có nghĩa là Uyliixơ đã rơi vào bẫy của Pênêlốp, Còn Pênêlốp dù phân vân kinh ngạc bàng hoàng xúc động, nàng cũng không rối chí, vẫn đủ thông minh để theo đà mượn cớ, ngay lập tức đưa ra dữ kiện tiếp theo của bài toán nhận mặt : “ già hãy khiêng chiếc giương chắc chắn ra khỏi phòng vách kiên cố do chính tay Uylixơ xây nên”.

_  Sai nhũ mẫu khiêng chiếc giường kiên cố do chính Ulixơ làm –>Nói với nhũ mẫu nhưng cố ý cho Ulixơ nghe –>khôn ngoan

*/Sau khi Uylixơ vượt qua thử thách ( T51 )

_ Bủn rủn chân tay

_ Chạy ngay lại, nước mắt chan hòa

_ Ôm lấy cổ chồng, hôn lên trán chồng

_ Thanh minh về thái độ đối xử…

–>Loạt động từ và từ chỉ tính chất diễn tả nỗi xúc động và hạnh phúc tột cùng.

–>Đa cảm, dịu hiền giàu nữ tính.

–>Nghệ thuật miêu tả tâm lý nhân vật – Pênêlôp là hình ảnh lí tưởng của người phụ nữ Hy Lạp cổ đại: Xinh đẹp, thông minh, khôn khéo, giàu bản lĩnh nhưng cũng hết sức dịu dàng, giàu tình cảm.

2/ Nhân vật Uylixơ:

Tiêu diệt 108 vị cầu hôn nhưng vẫn chưa được vợ chấp nhận

–>Hoàn cảnh giàu kịch tính

*/ Khi Pênêlôp dò xét:

_  Ngồi tựa vào cái cột cao,

_  Mắt nhìn xuống đất, chờ đợi

–>Nhẫn nại, bình thản

*/ Khi nghe con trai trách mẹ:

_ Can gián con ” đừng làm rầy mẹ …”

_ Khẳng khái, tự tin

_ Khuyên con ” nên suy nghĩ…”

*/ Trước thử thách:

_ Nhẫn nại mỉm cười , ngồi đối diện…

_ Nói cặn kẽ về bí mật chiếc giường

_ Sẵn sàng, đồng tình

–>Trí nhớ tuyệt vời, tình yêu sâu nặng, sắt son

–>Tình thế giàu kịch tính, nghệ thuật miêu tả tâm lý nhân vật thông qua dáng điệu, cử chỉ, thái độ . Uylixơ mang phẩm chất của ngừoi anh hùng: khẳng khái, kiêu hãnh, tài ba

*/ Vượt qua thử thách:

_  Nghe vợ phân trần: càng thêm muốn khóc

_ Ôm lấy vợ – khóc dầm dề

–>Giàu tình cảm

–>Nghệ thuật miêu tả tâm lý nhân vật , giàu tính kịch – Uylixơ là hình ảnh người anh hùng mang những phẩm chất lý tưởng vừa trí dũng , khẳng khái vừa giàu tình cảm

3/ Ý nghĩa của sự đoàn tụ của Uylixơ và Pênêlôp:

_  Trong cuộc đấu trí giữa Uylixơ và Pênêlôp không có ai là người thắng kẻ bại.

_  Sự đoàn tụ của gia đình Uylixơ là chiến thắng của tình yêu thủy chung son sắt

Em hãy nhận xét về nhân vật Uylixơ và nghệ thuật xây dựng nhân vật

–         Pênêlôp là người thử thách và Uylixơ là người vượt qua thử thách. Song cuộc đấu trí ấy có gì đặc biệt? Có người thắng, kẻ bại hay không? Vì sao?

III/  Kết luận

1/ Nội dung:

2/ Nghệ thuật:

Giàu tính kịch, miêu tả tâm lý nhân vật, xây dựng nhân vật lý tưởng, lối so sánh mở rộng…

Hành trình trở về và vượt qua thử thách để đoàn tụ gia đình của Uylixơ là bài ca ngợi ca tình yêu thủy chung, son sắt

Advertisements

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s

 
%d bloggers like this: