Phía trước là chân trời

_ T/hành..đ/cố

Thực hành về thành ngữ, điển cố

I/ Bài tập

1/ Bài 1 : Tìm thành ngữ trong đoạn thơ sau, phân biệt thành ngữ với từ ngữ thông thường về cấu tạo và đặc điểm ý nghĩa ?

Lặn lội thân cò …dám quản công

_ Một duyên hai nợ : ý nói nói một mình phải đảm đang công việc gia đình để nuôi cả chồng và con

_ Năm nắng mười mưa : Vất vả cực nhọc, chịu đựng dãi dầu mưa nắng

è Nếu sô sánh hai thành ngữ trên với các cụm từ thông thường ( một mình phải nuôi chồng con, làm lụng vất vả dưới nắng mưa ) thì thấy các thành ngữ ngắn gọn, cô đọng, cấu tạo ổn định, đồng thời qua hình ảnh cụ thể, sinh động thể hiệnnội dung khái quát và có tính biểu cảm. Các thành ngữ trên phối hợp với nhau và phối hợp với các cụm từ có dáng dấp thành ngữ như : lăn lội thân cò, eo sèo mặt nước đã khắc họa rõ nét hình ảnh một người vợ vất vả, tần tảo, tháo vát trong công việc gia đình. Cách biểu hiện rất ngắn gọn nhưng nội dung thể hiện được rất đầy đủ, lại sinh động

2/ Bài 2 : Phân tích giá trị nghệ thuật của các thành ngữ in đậm trong các câu thơ sau về tính hình tượng, tính biểu cảm, tính hàm súc ?

_ Người nách thước kẻ tay đao

Đầu trâu mặt ngựa ào ào như sôi

 Một đời được mấy anh hùng

Bõ chi cá chậu chim lồng mà chơi

                   Đội trời đạp đất ở đời

 Họ Từ trên hải vốn người Việt Đông

_ Đầu trâu mặt ngựa : Tính chất hung bạo, thú vật, vô nhân tính của bọn quan quân đến nhà Thúy Kiều khi gia đình kiều vị vu oan

_ Cá chậu chim lồng : Cảnh sống tù túng, chật hẹp, mất tự do

_ Đội trời đạp đất : Biểu hiện được lối sống và hành động tự do, ngang tàng, không chịu sự bó buộc, không chịu khuất phục bất cứ uy quyền nào. Nó dùng để nói về khí phách hảo hán, ngang tàng của Từ Hải

è Các thành ngữ trên đều dùng hình ảnh cụ thể và đều có tính biểu cảm : thể hiện sự đánh giá đối với điều được nói đến .

3/ Bài 3  : Đọc lại chú thích về những điển cố in đậm ở hai câu thơ sau trong bài Khóc Dương Khuê và cho biết thế nào là điển cố ?

_ Giường kia : gợi lại chuyện về Trần Phồn thời Hởu Hán dành riêng cho bạn là Từ Trí một cái giường khi bạn đến chơi, khi bạn về lại treo giường lên

_ Đàn kia : Gợi lại chuyện Chung Tử Kì nghe tiếng đàn của Bá Nha mà hiểu được ý nghĩ của bạn. Do đó sau khi bạn chết, Bá Nha treo đàn không gảy nữa vì cho rằng không ai hiểu được tiếng đàn của mình. Cả hai điển cố trên đều được dùng để nói về tình bạn keo sơn thắm thiết. Chữ dùng ngắn gọn mà tình ý sâu xa

è Điển cố chính là những sự việc trước đây, hay câu chữ trong sách đời trước được dẫn ra và sử dụng lồng ghép vào bài văn, vào lời nói để nói về những điều tương tự. Mỗi điển cố như một sự việc tiêu biểu, điển hình mà chỉ cần gợi nhắc đến là đã chứa đựng điều định nói. Cho nên điển cố có tính ngắn gọn hàm súc thâm thúy. Tuy nhiên, muốn sử dụng và lĩnh hội được điển có thì cần có vốn sống và vốn văn hóa

4/ Bài 4 : Hãy phân tích tính hàm súc của điển cố trong những câu thơ sau

          Sầu đong càng … có  không

_ Ba thu : Kinh thi có câu “Nhất nhật bất kiến như tam thu hê”( một ngày không thấy mặt nhau lâu như ba mùa thu ) Dùng điển cố này trong Truyện Kiều, tác giả muốn nói khi Kim Trọng đã tương tư Thúy Kiều thì một ngày không thấy mặt nhau có cảm giác lâu như ba năm

_ Chín chữ : Kinh ti kể chín chữ nói về công lao của cha mẹ đối với con cái là sinh, cúc, phủ, súc, trưởng, dục, cố, phục, phúc. Dẫn điển cố này, Thúy Kiều nghĩ đến công lao của cha mẹ đối với bản thân mình, mà mình thì sống biền biệt nơi đất khách quê người, chưa hề báo đáp được cha mẹ

_ Liễu Chương Đài : Gợi chuyện của người đi làm qua ở xa, viết thư về thăm cợ có câu : “Cây liễu ở Chương Đài xưa xanh xanh, nay có còn không, hay là tay kác đã vin bẻ mất cành rồi “. Dẫn điển cố này, Thúy Kiều mường tượng đến cảnh Kim Trọng trở lại thì nàng đã thuộc về người khác rồi

_ Mắt xanh : Nguyễn Tịch đời Tấn quí ai thì tiếp bằng mắt xanh ( lòng đen của mắt), không ưa ai thì thiếp bằng mắt trắng ( lòng trắng của mắt ). Dẫn điển cố này, Từ hải muốn nói với Thúy Kiều rằng chàng biết Thúy Kiều ở chốn lầu xanh, hằng ngày phải tiếp khách làng chơi, nhưng chưa hề ưa ai, bằng lòng với ai. Câu nói thể hiện lòng quí trọng, đề cao phẩm giá của nàng

5/ Bài 5 : Thay thế các thành ngữ trong những câu sau băng các từ ngữ thông thường tương đương về nghĩa ? Nhận xét về sự khác biệt và hiệu quả của mỗi cách diễn đạt ?

_ Ma cũ bắt nạt ma mới : Người cũ cậy quen biết nhiều mà lên mặt, bắt nạt dọa dẫm người mới đến à bắt nạt người mới đến

_ Chân ướt chân ráo à vừa mới đến còn lạ lẫm

_ Cưỡi ngựa xem hoa : Làm việc qua loa, không đi sâu, đi sát, không tìm hiểu thấu đáo, kĩ lưỡng giống như người cưỡi ngữa ( đi nhanh ), thì không thể ngắm kĩ để phát hiện vẻ đẹp của bông hoa à qua loa

èNếu thay thế cá thành ngữ bằng các từ ngữ thông thường tương đương thì có thể biêu hiện được phần nghĩa cơ bản nhưng mất đi phần sắc thái biểu cảm, mất đi tính hình tượng, mà sự diễn đạt lại có thể phải dài dòng

6/ Bài 6 : Học sinh về nhà làm : Cần chú ý : tìm hiểu ý nghĩa, cách dùng của từng thành ngữ cả về nghĩa biểu hiện và sắc thái biểu cảm

7/ Bài 7 Học sinh về nhà làm

II/ Ghi nhớ :

_ Thành ngữ là cụm từ cố định thuộc loại đơn vị ngôn ngữ có sẵn, có vai trò tổ chức câu tương đương vời từ. Nó có tính hình tượng, tính khái quát và tính biểu cảm _ Điển cố  không có tính chất cố định về cấu tạo. Nó xuất phát từ những sự kiện, sự tích cụ thể trong các văn bản quá khứ hoặc trong cuộc sống đã qua để nói nên điều khái quát trong cuộc sống. Nó có hình thức ngắn gọn nhưng nội dung lại hàm súc,

 

 

Mời bạn tham khảo giáo án WORD

hoa ti gôn

Gửi phản hồi

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s

 
%d bloggers like this: