Phía trước là chân trời

_ T/hành..nghĩa

Thực hành về nghĩa của từ trong sử dụng

I/ Ôn lại kiến thức cũ

Thế nào là nghĩa của từ ?

Thế nào là từ nhiều nghĩa ?

Nghĩa của từ được chia ra làm nghĩa gốc và nghĩa chuyển. Thế nào là nghĩa gốc, thế nào là nghĩa chuyển

Phương thức chuyển nghĩa của từ ?

Sự khác nhau giữa từ nhiều nghĩa và từ đồng âm ?

II/Bài tập thực hành

1/ Bài 1

Gọi học sinh đọc lại bài thơ Thu Điếu

a/Các từ trong bài thơ này được dùng theo nghĩa gốc hay nghĩa chuyển ?

_ Tất cả đều được dùng theo nghĩa gốc, không có từ nào theo nghĩa chuyển.

“Lá” trong lá vàng trước gió sẽ đưa vèo được dùng theo nghĩa nào ? Hãy xác định nghĩa đó ?

_ Lá được dùng theo nghĩa gốc

_ Lá : Là một bộ phận của cây, ở trên ngọn hay trên cành cây, thường có màu xanh, có hình dáng mỏng, có bề mặt. Nghĩa này có ngay từ đàu khi từ lá xuất hiện trong tiêng Việt

b/ Từ những nghĩa trên của từ lá, anh hay chị hãy xác định cơ sở của sự chuyển nghĩa, phương thức chuyển nghĩa của từ ?

_Khi dùng với các nghĩa đó, từ lá gọi tên các vật khác nhau, nhưng các vật đó đều có điểm giống nhau ( tương đồng ) : đêu là các vật có hình dáng mỏng, dẹt, có bề mặt như lá cây.

_ Do đó các nghĩa của từ lá có quan hệ với nhau : đều có nét nghĩa chung : chỉ vật có hình dáng mỏng như lá cây

_ Phương thức chuyển nghĩa ẩn dụ

2/ Bài 2

Tìm các từ có nghĩa gốc chỉ bộ phận cơ thể người, có khả năng chuyển nghĩa để chỉ cả con người. Hay đặt câu với mỗi từ đó ?

_ các từ : tay, chân, đầu, miệng, tim, mặt, lưỡi

_ Tay :

_ Chân : Anh ấy là chân sút số 1 của đội

_ Miệng : Nhà ông ấy có 5 miệng ăn

_ Tim : Trái tim vĩ đại ấy đã ngừng đập

_ Mặt : Ông ấy có 5 mặt con

_ Lưỡi :

3/ Bài 3 Tìm các từ có nghĩa gốc chị vị giác, có khả năng chuyển sang chỉ đặc điểm của âm thanh, chỉ mức độ tình cảm. Hay đặt câu với mỗi từ.

_ Chỉ đặc điểm của âm thanh giọng nói

+ Nói ngọt lọt đến xương

+ Một câu nói chua chát.

+ Những lời mời mặn nồng tha thiết.

_ Chỉ mức độ tình cảm

+ Tình cảm ngọt ngào của mọi người làm tôi xúc động

+ Nó đã nhận ra nỗi đắng cay trong tình cảm gia đình.

+ Anh ấy đang mải mê nghe câu chuyện bùi tai

4/ Bài 4 Tìm từ đồng nghĩa với từ cậy, từ chịu trong câu thơ “cậy em em…sẽ thưa” ? Giải thích lí do tác giả chọn dùng 2 từ này ?

_ Cậy đồng nghĩa với nhờ :

+ Giống nhau về nghĩa : Bằng lời nói tác động đến người khác với mục đích mong muốn họ giúp mình một việc gì đó

+ Khác nhau ở nét nhghĩa : Dùng cậy thì thể hiện được niềm tin vào sự sẵn sàng giúp đỡ và hiệu quả giúp đỡ của người khác

è Thúy Kiều dùng từ cậy là thể hiện sự tin tưởng ở Thúy Vân trong sự thay thế mình

_ Chịu có các từ đồng nghĩa  là nhận, nghe, vâng ( kết hợp với từ lời ) :

+ Giống : Đều chỉ sự đồng ý, chấp nhận với lời người khác

+ Khác ở sắc thái

   Nhận : Sự tiếp nhận, đồng ý một cách bình thường

   Nghe, vâng : Đồng ý, chấp thuận của kẻ dưới đối với người trên, thể hiện thái             độ ngoan ngoãn, kính trọng

  Chịu :Thuận theo lời người khác, theo một lẽ nào đó mà mình có thể không                         ưng ý.

èThúy Kiều dùng từ chịu để nói rằng việc thay thế là việc có thể Thúy Vân không ưng ý nhưng hãy vì tình chị em mà nhận lời

5/ Bài 5 : Đánh dấu X trước từ ngữ thích hợp nhất để dùng vào vị trí bỏ trống trong mỗi câu sau và giải thích lí do ?

 a/ Chọn từ canh cánh

vì từ canh cánh khắc họa tâm trạng day dứt triền miên của tác giả. Từ canh cánh đã nhân cách hóa Nhật kí trong tù

b/ Chọn từ  liên can

c/ Chọn từ bạn :

III/ Ghi nhớ 

Tính nhiều nghĩa của từ là kết quả của quá trình chuyển nghĩa. Quá trình chuyển nghĩa được thực hiện theo hai phương thức : ẩn dụ và hoán dụ

Phương thức chuyển nghĩa ẩn dụ Là phương thức chuyển nghĩa của từ dựa trên mối quan hệ tương đồng giữa các đối tượng mà từ gọi tên

 Phương thức chuyển nghĩa hoán dụ : Là phương thức chuyển nghĩa của từ  dựa trên mối quan hệ tương cận (gần gũi ) giữa các đối tượng được gọi tên

Từ đồng âm là những từ giống nhau về âm thanh nhưng khác hăn nhau về nghĩa. Còn từ nhiều nghĩa thì có quan hệ giữa các nghĩa do hiện tượng chuyển nghĩa mà thành.

 

Mời bạn tham khảo giáo án WORD

song nước

Gửi phản hồi

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s

 
%d bloggers like this: