Phía trước là chân trời

+ Chú Năm nói..

Trong truyện ngắn Những đứa con trong gia đình, Nguyễn Thi viết :

“Chuyện gia đình ta nó cũng dài như sông, để rồi chú sẽ chia cho mỗi người một khúc mà ghi vào đó”

Hãy phân tích và chứng minh rằng, trong truyện ngắn nói trên đã có một dòng sông truyền thống gia đình liên tục chảy từ những thế hệ cha anh đến đời chị em Chiến Việt.

I/ Mở bài

II/ Thân bài :

1/ Giải thích câu nói của chú Năm

_ Nguyễn Thi ví chuyện gia đình ta cũng dài như dòng sông là Nguyễn Thi muốn nhấn mạnh sự trôi chảy, sự tiếp nối của mỗi gia đình cũng như dòng sông vậy. Nếu sông có khúc trên khúc dưới, thì gia đình có thế hệ già, thế hệ trẻ. Sự kế tục và tiếp nối ấy chúng ta gọi là truyền thống . Mỗi con người, mỗi đời người trong một gia đình phải là một khúc sông trong một dòng sông truyền thống

_ Mỗi người chỉ được gọi là thành viên trong gia đình với những ai đã ghi được, đã làm nên được khúc sống của mình trong cái dòng sông truyền thống gia đình ấy, Có nghĩa là, con không chỉ là sự tiếp nối huyết thống mà quan trọng hơn còn là sự tiếp nối một truyền thống.

_ Hơn nữa ta không thể hiểu khúc sông sau của một dòng sông nếu không hiểu ngọn nguồn đã sinh ra nó. Cũng như vậy, ta chỉ có thể hiểu về những đứa con của một gia đình khi và chỉ khi đã hiểu ít nhiều về chính cái truyền thống gia đình đã sinh ra những đứa con ấy

2/ Phân tích và chứng minh

Trong truyện ngắn Những đứa con trong gia đình thực sự đã có một dòng sông của truyền thống gia đình. Dòng sông ấy liên tục chảy từ thế hệ cha anh đến thế hệ những chiến sĩ trẻ anh hùng thời chống Mĩ. Ở họ đều có

@/ những phẩm chất chung

đó là yêu nước, căm thù giặc sâu sắc, thủy chung son sắt với quê hương, cách mạng .Ở họ luôn có sự hòa quện giữa  giữa tình cảm gia đình với tình yêu đất nước, giữa truyền thống gia đình với truyền thống dân tộc . Và chính  sự hòa quyện ấy đã tạo nên sức mạnh to lớn của con người Việt Nam, của dân tộc Việt Nam thời đánh Mĩ.

Nhưng mỗi thanh viên trong gia đình lại là một khúc sông riêng,

@/ Có những nét riêng

đem đến vẻ đẹp phong phú đa dạng của con người miền Nam thời đánh Mĩ

Đối với chị em Chiến và Việt

a/ Chú Năm

chính la khúc thượng nguồn, là nơi kết tinh đầy đủ nhất truyền thống gia đình.

_ Chú là một người nông dân Nam bộ, thật thà bộc trực vui tính và giàu tình cảm.

Người đọc ấn tượng sau đậm về chú Năm vì

+ Chú là người lao động chất phác “chú vốn đi bè cũng ham sông ham bến”

Nhưng không chỉ có vậy mà ở

+ Chú Năm đậm chất Nam bộ.

Cái chất nam bộ ấy được thể hiện ngay trong ngôn ngữ đầy cá tính không thể trộn của chú. Và dường như qua chú, ta thấy phảng phất cái tinh thần ham đạo nghĩa của Nguyễn Đình Chiểu thuở xa xưa. Việc chi em Việt “ra đi kì này là ra chân trời mặt biển”. và với chú “việc nhà nó thu gọn được thì việc nước nó được mở rộng, gon bề gia thất đặng bề nước non”.

+ Chú là người giàu tình cảm

Trong truyện chú Năm là người hay hò, “chú hay kể về sự tích của gia đình và cuối câu chuyện thế nào chú cũng hò lên mấy câu… những câu nói về cuộc đời cơ cực của chú và những chiến công của đất này”.

Nhưng người đọc sẽ nhớ mãi một

_ Chú Năm đại diện cho truyền thống và luôn có ý thức tự hào và lưu giữ truyền thống

+ Những lúc chú hò không đơn thuần chỉ là giải khuây, mà qua “giọng hò đã đục và tức như tiếng gà gáy” ấy, ta thấy có cái gì đó thật trang nghiêm, thật tha thiết, “gân cổ chú nổi đỏ lên, tay chú đặt lên vai Việt, đôi mắt chú mở to, đong nước, nhìn thẳng vào đôi mắt Việt, đầu lắc lư, nhắn nhủ, làm như Việt chính là nơi cụ thể để chú gửi gắm những câu hò…”Thì ra, những tấm áo vá quàng, con sông dài cá lội, người nghĩa quân Trương Định, ngọn đèn biển Gò Công…không đơn thuần là những câu ca réo rắt mà là ngon nguồn, là hồn thiêng của cha ông đang nhập vào chú Năm để truyền đến đời con cháu

Không chỉ truyền lại truyền thống cho con cháu qua những câu hò mà

+ Chú còn có cả một cuốn sổ gia đình

Gọi là cuốn sổ nhưng nó thực sự là một thứ biên niên sử của gia đình. Mà điều thú vị là ở chỗ ,ó được viết ra từ một ngòi bút thực sự bình dân, “chữ viết lòng còng”, lời văn mộc mạcà Nhưng chính cái thô mộc vụng về lại là những bằng chứng nóng hổi về nợ máu của kẻ thù và sự dũng cảm kiên cường của dòng họ trong chiến đấu

Cùng với chú Năm

b/ Má Việt

Má cũng là một hiện thân của truyền thống và là một hình tượng mạng đậm dấu ấn riêng của phong cách Nguyễn Thi

_ Là một người mẹ chắc khỏe về thể chất và mạnh mẽ về tinh thần

Điều đó được thể hiện ngay trong

+ Ngoại hình của má : Cái gáy đo đỏ, đôi vai lực lưỡng, chiếc nón rách, tấm áo bà ba đẫm mồ hôi đã đen lại không con thấy bạc; dư sức một mình rinh thúng lúa từ dưới thuyền đặt lên giường ngủ. Đó là chân dung của mẹ.

Mẹ còn là người phụ nữ

+ Tần tảo xốc vác thương chồng thương con

Sáng sáng câu dặn con vừa hối hả buông khỏi miệng thì chân đã vội đẩy xuồng ra tít giữa sông. Chiều về , cái nón rách có dễ chưa kịp quạt cho khuôn mặt bớt đi một hai phần đỏ rực lại đã bơi đi, canh hai mới trở lại nhà, người sự mùi lúa gạo và mồ hôi, thứ mùi của đồng áng của cần cù sương nắng.

Nhưng mẹ là người mẹ trong chiến tranh, chỉ tần tảo xốc vác thôi chưa đủ. Mà mẹ còn phải trở thành một sức mạnh không thế lực tàn bạo nào có thể khuất phục. Má của Việt là như vậy

_ Gan góc, căm thù giặc sâu sắc, biết ghìm nén, biết vượt lên đau thương để sống, chiến đấu và che chở cho đàn con.

Ngay từ thời con gái, má Việt đã thể hiện tính cách

+ Gan góc

Chiều chiều đi làm mướn về vì không có tiền đi đò nên mẹ lấy nón làm phao mà lội qua sông

Lấy chồng rôi má lại lặn lội thăm chồng, lên rừng xuống biển má cũng đi. Rồi ba Việt bị chặt đầu, má « cư theo cái thằng xách đầu mà đòi ». « Đi từ ấp trong ra ấp ngoài, nó qua sông tao cũng qua, nó về quận tao cũng tới. Một tay tao bồng em mày, một tay tao cắp rổ », mặc cho nó bắn đùng đùng trên đầu. Và khi quân bất nhân đi rao khắp chợ rồi liệng cái đầu ba vào ngực má, đầu ba rơi ở dưới đất không lượm mà má cứ nhè cái thằng vừa liệng đầu mà đá. Có ai ngơ cái truyền thống yêu nhau tam tứ núi cũng trèo xưa, lại được má thể hiện sinh động nhưng đau đớn dữ dội đến thế

+ Căm thù giặc sâu sắc, biết ghìm nén, biết vượt lên đau thương để sống và chiến đấu

Chồng bị chặt đầu, nỗi đau ấy khác gì dao cứa ngang tim, nhưng mẹ cố không để rơi nước mắt « chiều hôm đó về tới nhà má mới khóc…Bao nhiêu năm sau đó cũng vậy, lúc nào nói đến chuyện trên má cũng không khóc ». Và nếu lệ cứ ứa ra, thì má chỉ nằm chứ không kể chi hết. Đau thương ấy, người mẹ một mình nuốt sâu vào đáy lòng, để lặng lẽ một mình chịu đựng sức thiêu đốt của nỗi đau âm ỉ cháy.

Dưới một núi đau thương, người mẹ ấy vẫn hiên ngang đối mặt với kẻ thù mà « hai bàn tay to bản » vẫn phủ lên đâu đàn con đứng nép dưới chân, vẫn kiên cường sống và chiến đấu lội hết đồng này sang bưng khác « đôi mắt tìm việ, bàn chân đo đường », vừa làm công cấy gặt vừa do tình thế địch.

Một hình ảnh, một truyền thống như thế, tác giả muốn phải là bất tử, cho dù con người cụ thể có phải hi sinh. Người mẹ ngã xuống, nhưng dòng sông truyền thống kia vẫn chảy. Và hình ảnh của mẹ lại hiện về qua những đứa con của mẹ

c/ Chị em Chiến và Việt

Vì là hai chị em ruột, lại cùng là chiến sĩ giải phóng, Chiến và Việt có nhiều

*/ Điểm giống nhau

Là con em của một gia đình cách mạng giàu truyền thống anh hùng, ông bà ba má đều bị sát hại nên

_ Cả hai em đều có một mối thù chất chứa trong lòng, đều nung nấu ước nguyện lên đường đánh giặc trả thù cho gia đình và quê hương.

Người đọc thực sự xúc động trước cảnh hai chi em Chiến, Việt tranh nhau ghi tên tòng quân, và sáng hôm sau, trước lúc lên đường cùng ghé vai khiêng bàn thờ má sang gửi bên nhà chú Năm « nào, đưa má sáng ở tạm bên nhà chú, chúng con đi đánh giặc tra thù cho ba má, đến chừng nào nước nhà độc lập con lại đưa má về. Việt khiêng trước. Chị Chiến khiêng lịch bịch phía sau. Nghe tiếng chân chị, Việt thấy thương chị lạ. Lần đầu tiên Việt thấy lòng mình rõ như thế. Còn mối thù thằng Mĩ thì có thể rờ thấy được, vì nó đang đè nặng ở trên vai ».

Gia đình Tư Năng là một gia đình có truyền thống bất khuất. Ba má gan góc nên

_ Cả hai chị em cũng gan góc

Ngày ba bị sát hại, má đi trước, bầy con đi sau bám sát lũ giặc mà la « trả đàu ba ! Trả đầu ba ». Giặc bắn cũng không sợ. Cho đến khi lấy lại được đầu ba rồi, Việt cứ nhè cái thằng liệng đầu mà đá.

Lớn lên hai chị em đều chiến đấu rất dũng cảm và lập được nhiều chiến công. Chị Chiến đánh tầu giặc trên sông Định Thủy bắn chết một thằng Mĩ, còn Việt thì phá được một xe tăng Mĩ trong một trận đánh ác liệt giữa rừng cao su

_ Cả hai chị em đều say mê đánh giặc trả thù cho ba mà và quê hương

Chiến đã nói với em trong đêm thu xếp việc nhà trước lúc ra trận « Tao đã thưa với chú Năm rồi. Đã làm thân con gái ra đi tao chỉ có một câu : nếu giặc còn thì tao mất, vậy à ». Câu nói của Chiến mộc mạc giản dị nhưng lại thiêng liêng như một lời thề. Nó giống như quyết tâm đánh giặc của hàng triệu thanh niên thời bấy giờ : Ra đi chỉ một lời thề, chưa giết hết giặc chưa về quê hương.

Căm thù giặc, say mê đánh giặc, vô cùng gan góc dũng cảm nhưng Chiến, Việt đều ở độ tuổi mới lớn, nên

_ Cả hai chị em vẫn còn nét hồn nhiên ngây thơ

Hai chị em vẫn còn giành nhau ai bắt ếch nhiều hay ít, giành nhau thành tích bắn tầu chiến giặc, giành nhau ghi tên tòng quân.

Việt, Chiến có những nét chung về tính cách nhưng cũng có những

*/ Điểm riêng về cá tính :

_ Chiến :

Là chị lớn, sau khi má mất, Chiến sớm phải làm chủ gia đình, nên

#/  Chiến có nhiều nét giống má

( giống vóc dáng, ở đức tính gan góc, ở tính đảm đang tháo vát …)

+ Chiến tần tảo tháo vát khôn ngoan già dăn trước tuổi.

Chiến biết lo toan thu xếp mọi việc đâu vào đấy. Nấu cơm cúng má, gửi đồ đạc nhà cửa, trao lại chi bộ năm công ruộng, gửi bàn thờ má, thu xếp cho đứa em út ăn ở và học hành. Từ việc nhỏ đến việc lớn, Chiến đều bàn với em và thu xếp chu đáo. Khi nghe Chiến trình bày việc nhà, chú Năm phải buột mồm khen « Khôn ! Việc nhà nó thu gọn thì việc nước nó mở được rộng, gọn bề gia thất, đặng bề nước non. Con nít chúng bay đánh giặc kì này khôn hơn chú hồi trước ».

Là chị

+ Chiến rất thương em và nhường nhịn em

Mọi chuyện tranh giành của hai chị em từ việc bắt ếch đến chuyện đánh tàu chiến Mĩ trên sông Định Thủy cuối cùng Chiến cũng đều nhường em. Riêng có chuyện ghi tên tòng quân thì Chiến nhất định không nhường vì ngoài niềm khát khao đánh giặc, còn là lòng thương em, chưa muốn em sớm phải xông pha bom đạn hiểm nguy

Trong việc học hành

+ Chiến tỏ ra kiên nhẫn hơn Việt.

Chị có thể ngôi ở góc ván tập đánh vần hoài từ trưa tới xế, rồi từ xế tới chiều, bỏ ăn quên cả trời chạng vạng.

Nhưng so với mẹ,

#/ Chiến có nét mới của thế hệ sau

(khúc sông sau chảy xa hơn )

+ Hồn nhiên vui tươi, hay cười, thích làm dáng

+ Chiến bắn tầu giặc từ khi con nhỏ, đi đánh giặc với lời thề « nếu giặc còn thì tao mất »

Qua ngòi bút của Nguyễn Thi Chiến hiện lên là một tính cách khá đa dạng : Vừa là một cô gái mới lớn tính khí còn rất trẻ con, vừa là một người chi biết nhường nhịn, biết lo toan, đảm đang tháo vát.

_ Còn Việt

có nét riêng dễ mến của câu con trai mới lớn

Là em lại là con trai, nên

+ Việt còn ngây thơ trẻ con

Nếu Chiến luôn biết nhường nhịn em thì

# Việt lại hiếu thắng hay tranh giành với chị,

# Việt thích đi câu cá, bắn chim. Sau này đã trở thành giải phóng quân, hành trang của Việt vẫn có một chiếc ná thun nằm gọn trong túi áo như hồi còn ở nhà.

# Việt yêu chị, thương chị theo cách rất trẻ con (giấu chị, sợ mất chị )

# Say mê đánh giặc dũng cảm chiến đấu nhưng lại sợ ma. Lạc đơn vị ba ngày đêm, mình đầy thương tích, lúc nào nòng súng lên đạn vẫn hướng về phía giặc. Thế nhưng khi bóng đêm vắng lặng và lạnh lẽo bao phủ khắp chiến trường thì Việt lại sợ ma « con ma cụt đầu »…

+ Việt rất vô tư

# Phó mặc cả việc nhà cho chị.

Nghe chị bàn việc nhà, em chỉ ừ ào cho qua, vừa nghe vừa đưa tay chụp con đom đóm rồi ngủ gục lúc nào không biết

Tuy còn vẻ hồn nhiên vô tư nhưng

+ Việt cũng thật đường hoàng chững chạc trong tư thế của người chiến sĩ dũng cảm, kiên cường.

Trong dòng sông truyền thống, Việt là con sóng vươn xa nhất, là người tiêu biểu nhất cho tinh thần tiến công cách mạng

Tóm lại hai chị em chiến ,Việt, má Việt, chú Năm là con nòi gốc gác nông dân. Họ đều là những con người tiêu biểu cho khí phách anh hùng của nhân dân miền Nam thời đánh Mĩ

Ở họ tuy có nhiều điểm giống nhau trong dòng sông truyền thống nhưng mỗi người một bản sắc, một tính cách điển hình sinh động, làm rạng rỡ khúc sông của riêng mình. Nguyễn Thi, qua thiên truyên ngắn này đã khám phá, phân tích và lí giải sức mạnh, chiến công của thế hệ trẻ miền Nam thời chống Mĩ không chỉ ở tinh thần của thời đại mà còn có nguồn gốc sâu xa trong truyền thống gia đình. Chính dự hòa quyện giữa tình cảm gia đình với tình yêu nước, giữa truyền thống gia đình với truyền thống dân tộc đã tạo nên sức mạnh tinh thần to lớn của con người Việt Nam, dân tộc Việt Nam trong cuộc kháng chiến chống Mĩ cứu nước

Và thực sự trong truyện ngắn Những đứa con trong gia đình  đã có một dòng sông của truyền thống gia đình. Dòng sông ấy liên tục chảy từ thế hệ cha anh đến thế hệ những chiến sĩ trẻ anh hùng

III/ Kết luận

13 phản hồi to “+ Chú Năm nói..”

  1. hocsinhcuaco said

    em thấy các bài viết này là tài liệu rất hữu ích cho việc ôn tập của học sinh 12 ạ. Em cảm ơn cô.

  2. Hạ Vũ said

    Cảm ơn cô về bài giảng này ! Thật sự em đang rất cần nó để giải quyết nốt những khúc mắc của mình !

  3. trieu said

    bài viết rất hay. em cảm mơn cô

  4. cảm ơn cô e rrất thik bai viet này

  5. thanh thao said

    cam on co vi bai viet rat hay, rat suc tich a!

  6. Huong said

    bai nay rat hay. thay(co) co the lap dan y cho bai phan tich nhan vat nguoi dan ba hang chai giup e duoc k ak

  7. Awesome blog you have here but I was curious if you knew of
    any user discussion forums that cover the same topics talked about here?
    I’d really like to be a part of group where I can get advice from other knowledgeable people that share the same interest.
    If you have any recommendations, please let me know.
    Bless you!

  8. rất đầy đủ và chi tiết. cảm ơn tác giả nhiều

  9. Tieu Sang said

    hi vong co se co nhieu bai viet nhu the nay nua. e chan thanh cam on co!!!

  10. nhi said

    bài viết của cô thật sự rất hay và hữu ích ạ

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s

 
%d bloggers like this: