Phía trước là chân trời

T/ HUỐNG TRUYỆN

A/ TÌNH HUỐNG TRUYỆN CHIẾC THUYỀN NGOÀI XA

Đối với truyện ngắn

*/ tình huống truyện giữ vai trò là hạt nhân của cấu trúc thể loại,

nó chính là hoàn cảnh riêng được tạo nên bởi một sự kiện dặc biệt, khiến cho tại đó cuộc sống hiện lên đậm đặc nhất và ý đồ tư tưởng của tác giả cũng được bộc lộ sắc nét nhất.

Có ba loại tình huống phổ biến trong truyện ngắn : tình huống hành động, tình huống tâm trạng và tình huống nhận thức. Nếu tình huống hành động chủ yếu nhằm tới hành động có tính chất bước ngoặt của nhân vật (Vợ chồng A Phủ ), tình huống tâm trạng chủ yếu  khám phá diễn biến tình cảm cảm xúc của nhân vật (Vợ nhặt), thì

*/tình huống nhận thức chủ yếu cắt nghĩa giây phút “giác ngộ” chân lí của nhân vật. Ở Chiếc thuyền ngoài xa, Nguyễn Minh Châu đã sáng tạo ra một tình huống nghịch lý, oái oăm, trớ trêu. Nhờ tình huống này mà tính tư tưởng của tác phẩm mới được thể hiện rõ.

sự kiện người đàn bà làng chài kiên quyết từ chối khỏi người chồng bạo ngược là một cái gì đó vừa vỡ òa trong đầu vị bao công của phố huyện vùng biển. Nên tác phẩm có tình huống nhận thức.

*/ Trước đó Phùng nhìn đời bằng con mắt của người nghệ sĩ. Chính trong giây phút tâm hồn thăng hoa với những cảm xúc lãng mạn nhất, bất ngờ anh chứng kiến cảnh người đàn ông đánh vợ, sự cam chịu của người đàn bà, rồi phản ứng của thằng Phác, sự đau đớn và xấu hổ của người mẹ với con, người mẹ được mời đến tòa án huyện và kiên quyết từ chối việc giải thoát khỏi lão đàn ông. Tất cả nhưng chi tiết đó đều nhằm chuẩn bị cho sự nhận thức mới mẻ của Đẩu và cũng là của Phùng “có một cái gì đó vỡ òa trong đầu vị bao công”. Phùng đã có cách nhìn đời khác hẳn. Anh thấy rõ những cái ngang trái trong gia đình làng chài ấy, hiểu thêm tính cách người đàn bà, chị em thằng Phác, hiểu thêm bản chất người đồng đội của mình và hiểu thêm cả chính mình nữa.

*/Tình huống truyện đã được Nguyễn Minh Châu được đẩy lên cao trào và ngày càng xoáy sâu hơn nữa để phát hiện tính cách con người, phát hiện sự thất cuộc đời

B /TÌNH HUỐNG TRUYỆN Chữ người tử tù của Nguyễn Tuân

Đối với truyện ngắn

*/ tình huống truyện giữ vai trò là hạt nhân của cấu trúc thể loại,

nó chính là hoàn cảnh riêng được tạo nên bởi một sự kiện đặc biệt, khiến cho tại đó cuộc sống hiện lên đậm đặc nhất và ý đồ tư tưởng của tác giả cũng được bộc lộ sắc nét nhất.

*/ Có ba loại tình huống phổ biến trong truyện ngắn : tình huống hành động, tình huống tâm trạng và tình huống nhận thức. Nếu tình huống hành động chủ yếu nhằm tới hành động có tính chất bước ngoặt của nhân vật (Vợ chồng A Phủ ), tình huống tâm trạng chủ yếu  khám phá diễn biến tình cảm cảm xúc của nhân vật (Vợ nhặt), thì

*/tình huống nhận thức chủ yếu cắt nghĩa giây phút “giác ngộ” chân lí của nhân vật.

*/ Và ở “Chữ người tử tù”, Nguyễn Tuân đã dựng lên một thế giới tối tăm tù ngục, trong đó kẻ tiểu nhân bọn độc ác bất lương làm chủ.Trên cái nền tảng tối tăm ấy hiện lên ba đốm sáng lẻ loi,cô đơn HC, QN và viên thư lại.Những con người có tài và biết trọng tài,có nghĩa khí và biết trọng nghĩa khí. Họ tình cờ gặp nhau trong tình huống éo le. Trong quan hệ xã hội , họ đối địch với nhau. Trong quan hệ văn hóa đạo lí, họ là những người yêu cái đẹp và trọng cái đẹp

Quan hệ giữa họ vì thế có những diễn biến đầy kịch tính. Từ chỗ ngờ vực, đối địch nhau dần dần đến hiểu nhau và quí trọng nhau. Và cũng trên cái nền đó mỗi nhân vật dần bộc lộ những tích cách của mình

C/ TÌNH HUỐNG TRUYỆN     Vợ nhặt của Kim Lân

Đối với nghệ thuật viết truyện ngắn, tạo ra được một tình huống độc đáo mới lạ làm nổi bật tâm trạng, tư tưởng tính cách của các nhân vật và chủ đề tác phẩm là một điều có ý nghĩa then chốt.

*/ Tình huống truyện giữ vai trò là hạt nhân của cấu trúc thể loại,

nó chính là hoàn cảnh riêng được tạo nên bởi một sự kiện đặc biệt, khiến cho tại đó cuộc sống hiện lên đậm đặc nhất và ý đồ tư tưởng của tác giả cũng được bộc lộ sắc nét nhất.

*/ Có ba loại tình huống phổ biến trong truyện ngắn tình huống hành động, tình huống tâm trạng và tình huống nhận thức. Nếu tình huống hành động chủ yếu nhằm tới hành động có tính chất bước ngoặt của nhân vật (Vợ chồng A Phủ ), tình huống nhận thức chủ yếu cắt nghĩa giây phút “giác ngộ” chân lí của nhân vật (Chiếc thuyền ngoài xa) .

*/ Thì tình huống tâm trạng chủ yếu  khám phá diễn biến tình cảm cảm xúc của nhân vật . Với tác phẩm Vợ nhặt, Kim Lân đã tạo ra được một tình huống như thế

@/ Vợ nhặt đã tạo ra được một tình huống truyện độc đáo ngay trong việc Tràng có vợ

_ Truyện xảy ra trên bối cảnh của năm Ất dậu, năm đói khủng khiếp.

Cái đói bắt đầu tràn đến xóm ngụ cư. Trên con đường khẳng khiu, dưới ánh sáng nhập nhoạng mù mờ không ra sáng không ra tối hẳn của buổi chiều tà chạng vạng, hiện ra vật vờ, ủ rũ những người “đói xanh xám như những bóng ma”. “Người chết như ngả rạ”. Bao trùm bầu không khí là “mùi ẩm thối của rác rưởi và mùi gây của xác người”. “Giữa cái cảnh tối sẫm lại vì đói khát ấy”, giữa lúc cuộc sống mấp mé bên bờ cái chết, giữa lúc cuộc đời đang bị đẩy sát tới ranh giới phân chia của sự tồn tại và không tồn tại, giữa cõi dương lởn vởn hơi hướng của cõi âm thì :

_ Tràng, một người hoang sơ xấu xí, nhà nghèo, dân ngụ cư lại lấy được vợ.

Đã từ lâu, ở xóm ngụ cư này đã quá quen với thân hình vập vạp thô kệch cùng với cái cười hềnh hệch vô hồn của Tràng. Trong tiềm thức của dân làng, người như Tràng làm sao có thể lầy được vợ. Nhưng ai ngờ chiều nay, bên cạnh cái lưng to rộng như lưng gấu của hắn lại có cả một người đàn bà rón rén và e thẹn. Hắn đã lấy được vợ. Không ! tràng nhặt được vợ hẳn hoi, chẳng phải cưới cheo gì mới oách chứ ! Chuyện thật mà tưởng như đùa, bởi nó trái với quan niệm dân gian “tậu trâu lấy vợ làm nhà. Trong ba việc ấy thật là khó thay”. Trong bối cảnh như thế Kim Lân đặt vào đó một tình huống thật táo bạo : Tràng nhặt được vợ. Và như thế cái thiêng liêng trở thành cái rẻ rúng có thể nhặt được.

Và chính điều kì lạ ấy tạo nên

@/ Sự éo le trong tâm trạng của mọi người : Không biết nên vui hay buồn.

Việc Tràng có vợ trong hoàn cảnh vô cùng đặc biệt đã khiến

*/ Cả xóm ngụ cư phải ngạc nhiên

Sự tò mò soi mói cứ lan dần theo từng bước của Tràng và người đàn bà trên con đường xơ xác

_ Lũ trẻ xóm ngụ cư : chúng phát hiện ra điều kì lạ này đầu tiên, chúng gào lên châm chọc “Anh Tràng ơi… Chông vợ hài”

_ Người lớn cũng xì xào bàn tán. Chuyện đáng ra phải vui, phải mừng bởi “có cái gì lạ lùng và tươi mát thổi vào cuộc sống đói khát tối tăm… của họ” nhưng trong cảnh tối sầm lại vì đói khát”, họ không biết nên mừng hay nên lo cho anh. Người thì khẽ thở dài ái ngại, người thì thầm hỏi nhau, người thì ngại ngùng lo xa “Ôi chao ! Giời đất này còn rước cái của nợ đời về. Biết có nuôi nổi nhau sống qua được cái thì này không”. Mặc cho những những lời bàn tán, Tràng vẫn lần bước dưới gốc cây đa cây gạo sù sì có những người đói đi lại như những bóng ma thay cho các quan khách, tiếng quạ gào lên thê thiết từng hồi thay cho những tràng pháo cưới.

Tràng có vợ không chỉ gây ấn tượng mạnh cho xóm ngụ cư mà ngay

*/ Bà cụ Tứ cũng rất ngạc nhiên

_ Làm sao kể xiết sự sững sờ của bà khi có người đàn bà đứng ngay đầu giường con mình lại chào mình bằng u

Bà không thể nghĩ rằng Tràng lại có vợ ngay trong cái thời đói kém này. “Bà cứ hấp háy cặp mắt cho đỡ nhèo vì tự dưng bà lão cứ thấy nhoèn ra thì phải”

Khi hiểu ra sự tình, bà vừa mừng vừa lo cho con “biết chúng nó có nuôi nổi nhau sống qua được con đói khát này không” 

_ Nhưng bà vẫn hi vọng “may ra qua khỏi được cái tao đoạn này thì thằng con bà cũng có vợ”. Hi vọng đấy nhưng lòng mẹ vẫn

_ không giấu nổi nỗi lo

“Bà lão nhìn người người đàn bà, lòng đầy thương xót”. Miêu tả tâm trạng mừng tủi của bà cụ Tứ, Kim Lân không chỉ đẩy tính tình huống của truyện lên đến đỉnh điểm mà còn làm cho câu chuyện Tràng lấy được vợ thấm đẫm tình người : Trong cái rủi có cái may, trong hoạn nạn có phần hạnh phúc an ủi.

*/ Tràng có vợ bất ngờ với chính cả Tràng

Từ đùa hóa ra thật, khiến

_ Tràng cũng không tin nổi “nhìn thị ngồi ngay giữa nhà, đến bây giờ hắn vẫn còn ngờ ngợ như không phải như thế. Ra hắn đã có vợ”.  Có vợ cũng khiến

_ Tràng vừa mừng vừa chợn “thóc gạo này đến cái thân mình còn chả biết có nuôi nổi không lại còn đèo bòng”

Tóm lại: Trong cái thời tao đoạn ấy, việc Tràng lấy được vợ quả là một tình huống oái oăm, ta sẽ mừng hay lo; buồn hay vui cho cặp vợ chồng này ? hạnh phúc của họ thật mong manh tội nghiệp trong không khí ảm đạm của sự đói khát và chết chóc. Nhưng chính tình huống oái oăm ấy đã tạo cảm hứng, tạo chi tiết để Kim lân có thể viết lên những trang thật cảm động và cũng hết sức nhân đạo về câu chuyện nhặt được vợ của Tràng

D/ TÌNH HUỐNG TRUYỆN     Những đứa con trong gia đình của  Nguyễn Thi

Đối với nghệ thuật viết truyện ngắn, tạo ra được một tình huống độc đáo mới lạ làm nổi bật tâm trạng, tư tưởng tính cách của các nhân vật và chủ đề tác phẩm là một điều có ý nghĩa then chốt.

*/ Tình huống truyện giữ vai trò là hạt nhân của cấu trúc thể loại,

nó chính là hoàn cảnh riêng được tạo nên bởi một sự kiện đặc biệt, khiến cho tại đó cuộc sống hiện lên đậm đặc nhất và ý đồ tư tưởng của tác giả cũng được bộc lộ sắc nét nhất.

*/ Có ba loại tình huống phổ biến trong truyện ngắn tình huống hành động, tình huống tâm trạng và tình huống nhận thức. Nếu tình huống hành động chủ yếu nhằm tới hành động có tính chất bước ngoặt của nhân vật (Vợ chồng A Phủ ), tình huống nhận thức chủ yếu cắt nghĩa giây phút “giác ngộ” chân lí của nhân vật (Chiếc thuyền ngoài xa) .

*/ Thì tình huống tâm trạng chủ yếu  khám phá diễn biến tình cảm cảm xúc của nhân vật . Với tác phẩm Những đứa con trong gia đình, Nguyễn Thi đã tạo ra được một tình huống như thế

Những đứa con trong gia đình là một trong những thiên truyện ngắn xuất sắc nhất và tiêu biểu nhất của Nguyên Thi.

Tác phẩm kể chuyện một gia đình cách mạng, mọi thành viên đều là những chiến sĩ diệt Mĩ kiên cường. Người mẹ nuôi con lớn lên để rửa thù cho cha. Những đứa con giành nhau nhập ngũ để trả thù cho ba má…Một câu chuyện cảm động nhưng khá nặng nề, dễ đơn điệu và trùng lặp. Nguyễn Thi đã vượt qua được thử thách đó thông qua một tình huống truyện độc đáo : Việt- một chiến sĩ giải phóng quân trẻ, trong một trận đánh, bị thương nặng, lạc đồng đội, phải nằm lại một mình trên chiến trường, mênh mông đầy bóng tối – bóng tối của màn đêm và bóng tối của đôi mắt bị thương. nhiều lần ngất đi rồi tỉnh lại.

 Chính trong những lần ngất đi rồi tỉnh lại, tất cả những gì thân thương nhất của gia đình Việt đã hiện về sống động, ấm áp trong dòng nội tâm của anh. anh nhớ đồng đội, nhớ chị, nhớ chú Năm, nhớ những ngày ba má còn sống, nhớ những buổi bắn chim, câu cá bắt ếch, nhớ những ngày cùng chị lên đường nhập ngũ. Cứ như thế câu chuyện được thuật lại qua dòng hồi tưởng khi đứt khi nối vì nhiều lần ngất đi rồi tỉnh lại của Việt.  Đây là một tình huống tâm trạng. Câu chuyện không diễn ra theo trật tự thời gian, không gian tự nhiên mà theo lôgíc chủ quan của tâm trí nhân vật.

Chẳng hạn,

+ Việt tỉnh dậy lần thứ hai lúc trời “lất phất mưa”. Việt cảm thấy “hơi gió lạnh đang lùa trên má” vàà nghe thấy tiếng “ếch nhái kêu dậy lên”. Chính cái âm thanh có thực vang lên giữa chiến trường đêm tối mênh mông ấy đãà gợi cho Việt nhớ đến những ngày ở quê, những đêm như đêm nay hai chị em hai cái đèn soi, lóp ngóp đi bắt ếch, “cười từ lúc đi cho tới lúc về”. Và khi “đổ ếch vào thùng,à chú Năm thế nào cũng sang”. Thế là mạch hồi tưởng rất tự nhiên chuyển sang chú Năm, và cũng rất tự nhiên nói đếnà cuốn gia phả của gia đình. Đến đây dòng hồi tưởng đột ngột đứt vì Việt một lần nữa lại bị ngất đi.

+ Dòng hồi tưởng tiếp theo của Việt lại được bắt đầu khi “Việt choàng dậy” nghe thấy tiếng trực thăng phành phạch bay từng đàn trên đầu và tiếng súng nổ từng loạt ngắn ở phía xa. Việt nhận ra đã là ban ngày vì ngửi thấy mùi nắng và nghe thấy “tiếng chim cu rừng gù gù đâu đây”. Tiếng chim àgợi nhớ chiếc ná thun hồi ở nhà Việt thường xách đi bắn những con cu cổ đeo những chấm xanh đỏ óng ánh như cườm. Thế rồi, àchiếc ná thun lại dẫn Việt trở về với những kỉ niệm về người mẹ giàu lòng vị tha, mà rất đỗi hiên ngang bất khuất…

Cứ như thế,è theo dòng hồi tưởng của Việt cứ đứt lại nối, qua đó mà mở rộng dần đối tượng được miêu tả và mỗi lúc lại càng đi sâu hơn vào đời sống nội tâm nhân vật, làm hiển hiện lên vừa cụ thể, vừa sinh động những gương mặt tiêu biểu  của những người con trong một gia đình giàu truyền thống cách mạng.

 

Gửi phản hồi

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s

 
%d bloggers like this: